Bələdçilər· 10 dəq oxu· Dishment komandası
AQTA qeydiyyatı və gigiyenik sertifikat: kafe və restoran üçün addım-addım (2026)
AQTA qeydiyyatı onlayn necə keçilir, qeydiyyatı reyestrdə necə yoxlamaq olar, «gigiyenik sertifikat» əslində nədir, işçilərin tibbi müayinəsi və açılışdan əvvəl yoxlama siyahısı.
Kafe üçün yer tapılıb, təmir gedir, menyu artıq dadılıb. Bu mərhələdə çox sahibkar AQTA qeydiyyatını «açılışdan sonra edərik» siyahısına yazır: kassa aparatı, icarə və usta daha təcili görünür. Qanun isə burada birmənalıdır. İctimai iaşə obyekti qonağa yemək verməzdən əvvəl Qida Təhlükəsizliyi Agentliyində qeydiyyatdan keçməlidir. Qeydiyyat onlayn edilir və çətin deyil. Sadəcə ona açılışdan iki gün əvvəl yox, bir neçə həftə əvvəl başlamaq lazımdır.
Aşağıda AQTA qeydiyyatının addımları, qeydiyyatı necə yoxlamaq, «gigiyenik sertifikat» deyəndə əslində hansı sənədin nəzərdə tutulduğu və işçilərin tibbi müayinəsi var. Hüquqi hissəni qanun mətnlərindən götürmüşük, mənbələr sondadır. Prosedurlar dəyişə bilər, ona görə müraciətdən əvvəl afsa.gov.az saytında son vəziyyətə baxın.
AQTA kimdir və restoran niyə qeydiyyatdan keçir
AQTA, yəni Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi, qida zəncirinə nəzarət edir: idxaldan və istehsaldan tutmuş restoranın mətbəxinə qədər. Kafe, restoran, çayxana, kababxana və şirniyyat evi onun dilində «qida obyekti»dir.
Əsas qanun «Qida təhlükəsizliyi haqqında» Qanundur. O, 2022-ci ilin mayında qəbul olunub və 2023-cü il yanvarın 1-dən qüvvədədir. Restoran sahibi üçün oradan dörd müddəanı bilmək kifayətdir:
- 19.2-ci maddə. İctimai iaşə obyekti qida təhlükəsizliyi tələblərini yerinə yetirib qeydiyyata alındıqdan və ya təsdiq edildikdən sonra qonağa yemək təqdim edə bilər.
- 24.1 və 24.4. Qeydiyyat tələb olunan məlumatlar verildikdə aparılır, obyekt bu zaman yerində yoxlanmır. Tələblərə uyğunluq sonra, dövlət nəzarəti zamanı yoxlanır. Yəni qeydiyyatdan keçmək «hər şey qaydasındadır» demək deyil.
- 24.11. Qeydiyyatsız və ya təsdiqsiz qida sahəsində fəaliyyət qadağandır.
- 24.14 və 24.15. Ünvan, fəaliyyət sahəsi və ya qeydiyyatda verdiyiniz başqa məlumat dəyişəndə AQTA-ya bildirməlisiniz. Fəaliyyəti bir ildən çox dayandırsanız, qeydiyyat ləğv olunur.
Qanunda iki ayrı prosedur var: qeydiyyat və təsdiq. Təsdiq (24.5-ci maddə) siyahısını AQTA-nın müəyyən etdiyi obyektlər üçündür: orada obyekt yerində qiymətləndirilir və qərar 30 iş günü ərzində verilir. Mətbəxdən kənara məhsul satmağı, məsələn, yarımfabrikatı başqa obyektlərə verməyi planlaşdırırsınızsa, hansı prosedurun sizə aid olduğunu müraciətdən əvvəl AQTA-dan soruşun.
Qanun qüvvəyə minənədək alınmış qeydiyyat qeydiyyat tələb olunan obyektlər üçün qüvvəsini saxlayır (38.1). Köhnə kafeni alırsınızsa, bir şeyi unutmayın: qeydiyyat obyektə və subyektə bağlıdır. Sahibi və VÖEN dəyişirsə, AQTA-ya yeni məlumat vermək lazımdır.
AQTA onlayn qeydiyyat: addım-addım
AQTA qida təhlükəsizliyi qeydiyyatına müraciəti elektronlaşdırıb: sahibkar idarəyə getmədən, agentliyin saytından onlayn müraciət edir. Ardıcıllıq belədir:
- Əvvəlcə VÖEN. Fərdi sahibkar və ya MMC kimi vergi qeydiyyatı olmalıdır. Bu mərhələni restoran açmaq üçün nə lazımdır yazımızda ayrıca izah etmişik.
- Asan İmza. AQTA-nın Avtomatlaşdırılmış Qida Təhlükəsizliyi İnformasiya Sisteminə (AQTİS, e-afsa.gov.az) giriş Asan İmza ilə olur; problem çıxsa, mygov ID üzərindən də Asan İmza ilə daxil olmaq mümkündür.
- Xidməti seçin. Dövlət xidmətləri siyahısında restoran üçün lazım olan xidmət «Qida sahəsində fəaliyyət göstərən sahibkarlıq subyektlərinin qeydiyyatı və dövlət reyestrinin aparılması»dır.
- Obyektin məlumatları. Ünvan, fəaliyyət növü, obyektin xüsusiyyətləri. Əlavə nöqtəniz varsa, hər birini ayrıca göstərin.
- Rüsum, tətbiq olunursa. AQTA-nın məlumatına görə, müvafiq dövlət rüsumlarını banka getmədən şəxsi kabinetdən ödəmək olur. Məbləğ müraciət zamanı göstərilir, onu internetdəki köhnə yazılardan yox, kabinetdən götürün.
- Baxılma və qərar. Məlumatları agentliyin regional bölməsi araşdırır və qeydiyyat və ya imtina barədə qərar verir.
- Reyestrdən çıxarış. Qərar müsbət olarsa, «Qida sahəsində fəaliyyət göstərən subyektlərin dövlət reyestri»ndən çıxarış şəxsi kabinetinizə göndərilir. Onu yükləyin, çap edib obyektdə saxlayın: yoxlamada ilk soruşulan sənədlərdən biridir.
Elektron müraciət sizə uyğun deyilsə, Bakıda AQTA-nın xidmətləri KOB evində də göstərilir. Qeydiyyat üçün qanunda sabit müddət yazılmayıb. Bizim məsləhətimiz: açılışdan ən azı üç-dörd həftə əvvəl müraciət edin ki, bir səhv sahə görə hər şey gecikməsin.
Müraciətdən əvvəl hazırlıq siyahısı
| Nə lazımdır | Haradan | Qeyd |
|---|---|---|
| VÖEN | DVX, fərdi sahibkar və ya MMC qeydiyyatı | Əvvəlcə vergi qeydiyyatı |
| Asan İmza | Mobil operator, ASAN xidmət | Rəhbər şəxsin adına |
| Obyektin dəqiq ünvanı | İcarə müqaviləsi | Lövhədəki ünvanla eyni olsun |
| Fəaliyyət növü | Konsepsiyanız | İaşə, satış, çatdırılma ayrıca düşünün |
| Rüsum ödənişi | Şəxsi kabinet | Məbləği müraciətdə görəcəksiniz |
| İşçilərin tibbi müayinəsi | Tibb müəssisəsi | Qeydiyyat üçün yox, işə başlamaq üçün |
AQTA qeydiyyatını necə yoxlamaq olar
AQTA-nın açıq reyestri var: «Qeydiyyat və təsdiqi yoxla» bölməsində (e-afsa.gov.az) qida obyektlərini VÖEN, subyektin adı, obyektin qeydiyyat nömrəsi və fəaliyyət sahəsi ilə axtarmaq olur.
Bu reyestrdən iki məqsədlə istifadə edin:
- Özünüzü yoxlamaq. Çıxarış gəlibsə, reyestrdə obyektinizi tapın və ünvanın, fəaliyyət növünün düz yazıldığına baxın. Səhv ünvan yoxlamada xoşagəlməz söhbətə çevrilə bilər.
- Tədarükçünü yoxlamaq. Ət, toyuq, süd məhsulu gətirən yeni tədarükçü ilə işə başlamazdan əvvəl onun VÖEN-ini reyestrdə axtarın. Qanunun 27-ci maddəsinə görə məhsulun haradan gəldiyini göstərə bilməlisiniz. Qeydiyyatsız tədarükçünün ucuz əti sonra sizin probleminizə çevrilir.
AQTA-nın verdiyi sertifikatları isə saytdakı «Sertifikatın yoxlanılması» bölməsində seriya və nömrə ilə yoxlamaq olar. Tədarükçü «sertifikatımız var» deyib kağız göstərəndə bu, bir dəqiqəlik işdir.
Gigiyenik sertifikat nədir və kimə lazımdır
Bakıda kafe açanlar tez-tez «gigiyena sertifikatı» axtarır. Qarışıqlıq buradadır. «Qida təhlükəsizliyi haqqında» Qanunda kafe və ya restoranın açılması üçün «gigiyenik sertifikat» adlı ayrıca sənəd nəzərdə tutulmayıb. İaşə obyekti üçün tələb qeydiyyat, bəzi obyektlər üçün isə təsdiqdir.
«Sertifikat» sözü başqa sənədlərdə işlənir:
- Sağlamlıq sertifikatı. AQTA onu ixrac olunan qida məhsullarına, idxalçı ölkə tələb etdikdə verir (Qanunun 26-cı maddəsi). Bakıda kafe üçün bu, adətən aktual deyil.
- Qeyri-ərzaq məhsullarına gigiyenik sertifikat. Səhiyyə Nazirliyinin Respublika Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzi bu xidməti öz elektron xidmətlər siyahısında göstərir.
- Tədarükçünün sənədləri. Aldığınız məhsulların müşayiətedici sənədləri. Restoran üçün ən praktik «sertifikat» məsələsi budur: yoxlamada məhsulun mənşəyini göstərə bilməlisiniz.
Kimsə pul müqabilində kafe üçün «gigiyenik sertifikat düzəltməyi» təklif edirsə, əvvəlcə dəqiq hansı sənəddən, hansı qanuna görə danışıldığını soruşun və AQTA-dan dəqiqləşdirin.
Real hadisə. 2026-cı il fevralın 23-də AQTA Salyan rayonunda bir restoran və bir kafedə nöqsanlar aşkarlandığını açıqladı. Restoranda etiket məlumatı olmayan qida məhsulları satışa çıxarılıbmış, kafe isə məhsullara dair müşayiətedici sənədləri yoxlamaya təqdim edə bilməyib. Hər iki obyektdə nöqsanlar aradan qaldırılanadək iş məhdudlaşdırılıb (AQTA məlumatı). Göründüyü kimi, söhbət çox vaxt bahalı avadanlıqdan yox, qovluqda olmayan kağızdan gedir.
İşçilərin tibbi kitabçası
Gündəlik danışıqda «tibbi kitabça» deyirik, qanun isə tələbi belə yazır:
- Qida məhsulu ilə birbaşa təmasda olan işçilər ilkin və dövri tibbi müayinədən keçməli və gigiyenik təlimlərə cəlb olunmalıdır («Qida təhlükəsizliyi haqqında» Qanun, 22.1). Müayinədən keçməmiş və ya yoluxucu xəstəliyi olan işçini işə buraxmaq qadağandır (22.2).
- Əmək Məcəlləsinin 48-ci maddəsinə görə ictimai iaşədə əmək müqaviləsi bağlanarkən işçi sağlamlığı haqqında tibbi arayış təqdim edir.
- Müayinədən keçməmiş işçini işə buraxmağa görə İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 220.5-ci maddəsi ilə cərimə nəzərdə tutulub: fiziki şəxslər üçün 200–300 ₼, vəzifəli şəxslər üçün 800–1 000 ₼, hüquqi şəxslər üçün 1 500–2 000 ₼.
Praktikada problem qanunu bilməməkdə yox, qrafikdə olur. Aşpaz işə düşəndə müayinədən keçib, bir il sonra heç kim yadına salmayıb. Yay mövsümündə iki həftəlik götürülən ofisiant ümumiyyətlə müayinəsiz işləyib. Ona görə bu cədvəli hər nöqtədə saxlayın və menecer hər ayın əvvəlində baxsın:
| İşçi | Vəzifə | Son müayinə | Növbəti müayinə | Gigiyenik təlim | Qeyd |
|---|---|---|---|---|---|
| Aşpaz 1 | Aşpaz | ||||
| Aşpaz köməkçisi | Hazırlıq | ||||
| Ofisiant 1 | Zal | ||||
| Barmen | Bar | ||||
| Qabyuyan | Yuma |
Müayinənin qiyməti və müddəti tibb müəssisəsindən asılıdır, ona görə rəqəm yazmırıq. Dövriliyi və siyahını tibb müəssisəsi və ya mühasibinizlə dəqiqləşdirin.
Yoxlamalarda nəyə baxırlar
Qanuna görə qida subyekti nəzarət əməkdaşlarının obyektə maneəsiz girişinə, baxış keçirməsinə, nümunə götürməsinə şərait yaratmalı və tələb olunan sənədləri təqdim etməlidir (35.1.2). Konkret yoxlamanın gedişi dəyişir, amma restoranda adətən bu suallar verilir:
- Reyestrdən çıxarış varmı, ünvan və fəaliyyət düzdürmü?
- İşçilərin tibbi müayinəsi və gigiyenik təlimi var?
- Məhsulun mənşəyi: qaimə, tədarükçünün sənədləri, etiketlər.
- Soyuducularda temperatur, çiy və hazır məhsulun ayrı saxlanması.
- Yarımfabrikatlarda hazırlanma tarixi: qabda marker ilə yazılmış tarix və ya yapışqan etiket.
- Yararlılıq müddəti keçmiş məhsul anbarda qalıbmı?
- Mətbəxin səthləri, havalandırma, su, gəmiricilərə qarşı tədbirlər.
- HACCP-a əsaslanan daxili nəzarət: Qanunun 19.3-cü maddəsi iaşə obyektlərindən bunu tələb edir. Tələb mərhələli qüvvəyə minir: qanun dərc olunduğu gündən iri sahibkarlar üçün iki, orta və kiçik sahibkarlar üçün dörd, mikro sahibkarlar üçün altı il sonra.
Real hadisə. 2026-cı il aprelin 21-də AQTA Beyləqan rayonunda bir kafedə plandankənar yoxlamanın nəticəsini dərc etdi. Kafe qida təhlükəsizliyi qeydiyyatından keçməyibmiş. Üstəlik temperatur rejiminə əməl olunmurdu, su filtrdən keçirilmirdi, havalandırma yox idi, işçilər ilkin və dövri tibbi müayinədən keçməmişdi. Obyektin fəaliyyəti nöqsanlar aradan qaldırılanadək məhdudlaşdırıldı, rəhbəri inzibati məsuliyyətə cəlb olundu (AQTA məlumatı).
Cərimələr: qısa cədvəl
İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 220-ci maddəsindən restoran üçün ən aktual bəndlər:
| Pozuntu | Fiziki şəxs | Vəzifəli şəxs | Hüquqi şəxs |
|---|---|---|---|
| Qeydiyyatsız qida fəaliyyəti (220.2) | 200–300 ₼ | 800–1 000 ₼ | 2 000–2 500 ₼ |
| Qanunla müəyyən edilmiş tələblərə əməl edilməməsi (220.3) | 100–150 ₼ | 400–600 ₼ | 1 000–1 500 ₼ |
| Tibbi müayinədən keçməmiş işçinin buraxılması (220.5) | 200–300 ₼ | 800–1 000 ₼ | 1 500–2 000 ₼ |
Cərimə ən böyük itki deyil. Fəaliyyət məhdudlaşdırılanda kafe bağlı qalır, icarə və maaş isə ödənilir. Plov sifarişləri ən çox olan bir cümə günü bağlı qalmaq bəzən cərimədən baha başa gəlir.
Açılışdan əvvəl yoxlama siyahısı
Bu cədvəli kopyalayın və hər sətrə məsul şəxs yazın.
| Vaxt | Nə etməli | Hazırdır |
|---|---|---|
| 5–6 həftə qalmış | VÖEN və Asan İmza hazırdır | |
| 4 həftə qalmış | AQTİS-də müraciət göndərilib | |
| 3 həftə qalmış | Tədarükçülər reyestrdə yoxlanıb | |
| 2 həftə qalmış | İşçilər tibbi müayinədən keçib, cədvəl doldurulub | |
| 2 həftə qalmış | Soyuducularda termometr, temperatur jurnalı başlanıb | |
| 10 gün qalmış | Reyestrdən çıxarış alınıb, çap olunub | |
| 1 həftə qalmış | Yarımfabrikat etiketləri və marker mətbəxdədir | |
| 3 gün qalmış | Sınaq axşamı: mətbəx «yoxlama gözüylə» gəzilib |
Nümunə. Nərimanovda 40 yerlik kafe açılır. Sahib müraciəti açılışdan beş gün əvvəl göndərir, çünki «onlayn tez olur». Bir sahədə fəaliyyət növü səhv seçilir, müraciət geri qaytarılır. Kafe ya açılışı təxirə salır, ya da qeydiyyatsız işləmək riskinə gedir. Hər iki halda ən ucuz həll müraciəti bir ay əvvəl göndərmək olardı.
Dishment burada nəyə kömək edir
Proqram AQTA qeydiyyatını sizin yerinizə keçmir və qanunun tələb etdiyi jurnalları əvəz etmir. Amma yoxlamada ən çox soruşulan suallardan birinə, «bu məhsul haradan gəlib?» sualına cavabı tez tapmağa kömək edir.
- Mal qəbulu tədarükçü və qaimə ilə. Anbar və texniki kartlar modulunda hər mədaxil tədarükçü və qaimə ilə yazılır. Keçirilmiş sənəd düzəldilmir, səhv əks sənədlə ləğv edilir, tarixçə qalır.
- Silinmə səbəblə. Xarab olmuş və ya müddəti keçmiş məhsul səbəb göstərilərək silinir, kim sildiyi görünür. Bu barədə ətraflı: restoranda məhsul silinməsi.
- Hər satış xammalı özü silir. Qalıqlar texniki karta görə hesablanır, ona görə anbarda «unudulmuş» köhnə partiya tez görünür.
Dishment fiskal çek vermir, müəssisənin kassa aparatı ilə yanaşı işləyir. Qiymətlər qiymətlər səhifəsindədir.
DISHMENT
Bunu öz restoranınızda görmək istəyirsiniz?
Dishment-i 30 dəqiqədə sizin menyunuzla göstərək.
Pulsuz demoTez-tez verilən suallar
AQTA qeydiyyatı pulludurmu?
AQTA-nın məlumatına görə, müraciət zamanı müvafiq dövlət rüsumları şəxsi kabinetdən ödənilir. Rüsumların məbləği «Dövlət rüsumu haqqında» Qanunla müəyyən edilir və dəyişə bilər, ona görə cari məbləği müraciət edərkən kabinetdə görün və ya AQTA-dan soruşun.
Gigiyenik sertifikat neçə günə verilir?
Kafe və ya restoranın fəaliyyəti üçün «Qida təhlükəsizliyi haqqında» Qanun gigiyenik sertifikat yox, AQTA qeydiyyatı (bəzi obyektlər üçün təsdiq) tələb edir. Təsdiq üçün qanunda 30 iş günü yazılıb. Məhsul sertifikatlarının müddətini onları verən qurumdan soruşun.
Qeydiyyatsız işləməyin cəriməsi nə qədərdir?
İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 220.2-ci maddəsinə görə fiziki şəxslər 200–300 ₼, vəzifəli şəxslər 800–1 000 ₼, hüquqi şəxslər 2 000–2 500 ₼ cərimə olunur. Üstəlik obyektin fəaliyyəti məhdudlaşdırıla bilər.
AQTA qeydiyyatını necə yoxlamaq olar?
AQTA-nın «Qeydiyyat və təsdiqi yoxla» reyestrində (e-afsa.gov.az) VÖEN, subyektin adı və ya obyektin qeydiyyat nömrəsi ilə axtarın. Eyni yolla tədarükçünüzü də yoxlaya bilərsiniz.
Kafeni köçürəndə və ya sahibi dəyişəndə nə etməli?
Qanunun 24.14-cü maddəsinə görə qeydiyyatda verilmiş məlumat dəyişəndə AQTA-ya bildirmək lazımdır. Yeni ünvanda və ya yeni VÖEN ilə işə başlamazdan əvvəl qeydiyyatın necə yenilənəcəyini AQTA-dan dəqiqləşdirin.
Mənbələr
- «Qida təhlükəsizliyi haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanunu, 5 may 2022, № 523-VIQ, 19, 22, 24, 26, 27, 35 və 38-ci maddələr (konsolidə mətn): faolex.fao.org
- AQTA, «Sahibkarlar qida təhlükəsizliyi qeydiyyatından keçmək üçün onlayn müraciət edə bilərlər»: afsa.gov.az
- AQTA, dövlət xidmətləri və «Qeydiyyat və təsdiqi yoxla» reyestri: afsa.gov.az
- İnzibati Xətalar Məcəlləsi, 220-ci maddə: e-qanun.az
- Əmək Məcəlləsi, 48-ci maddə: e-qanun.az
- Respublika Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzi, elektron xidmətlər: rgem.az
Məlumat 2026-cı ilin oktyabr ayına aiddir və hüquqi məsləhət deyil. Prosedurlar, rüsumlar və cərimələr dəyişə bilər; müraciətdən əvvəl AQTA ilə və mühasibinizlə dəqiqləşdirin.