Məzmuna keç

İdarəetmə· 13 dəq oxu· Dishment komandası

İş qrafiki cədvəli: restoran və kafe üçün növbə qrafiki nümunəsi (Excel)

12 nəfərlik kafe üçün hazır həftəlik növbə qrafiki, Excel sütunları və düsturları, Əmək Məcəlləsinin iş vaxtı və istirahət qaydaları, bayram günləri və tipik səhvlər.

Pulsuz Excel şablonuİş qrafiki cədvəliMəqalədəki cədvəllər və düsturlar hazırdır — Excel və Google Sheets-də açılır.

Tanış mənzərədir: cümə axşamı saat 18:00-da menecerə zəng gəlir. Axşam növbəsinin ofisiantı gəlməyəcək, çünki «qrafikdə onun adı yox idi». Qrafik isə bazar günü WhatsApp qrupuna şəkil kimi atılıb, çərşənbə günü düzəldilib və ikinci şəkil hamıya çatmayıb. Restoranda iş qrafiki cədvəli kağız üzərində sadə görünür, amma ən çox mübahisə də elə ondan çıxır: kim nə vaxt işləyir, kim kimi əvəz edir, ayın sonunda kimə neçə saat yazılır.

Aşağıda 12 nəfərlik kafe üçün hazır həftəlik növbə qrafiki nümunəsi, Excel-də qurmaq üçün sütunlar, qanunun qrafikə qoyduğu sərhədlər və praktikada ən çox rast gəlinən səhvlər var. Nümunəni kopyalayıb öz məkanınıza uyğunlaşdıra bilərsiniz.

İş qrafiki nədir və restorana niyə lazımdır

İş qrafiki hər işçinin hansı gün, hansı saatdan hansı saata işlədiyini və nə vaxt istirahət etdiyini göstərən cədvəldir. Ofisdə o bir dəfə yazılır və illərlə dəyişmir: 09:00–18:00, şənbə-bazar istirahət. Restoranda belə deyil. Zal səhər 10-da açılır, son qonaq 23:00-da çıxır, cümə günü günorta plov sifarişləri gəlir, şənbə axşamı isə bütün masalar doludur. Bir növbə ilə bunu bağlamaq olmur, deməli, qrafik həftədən-həftəyə yazılmalıdır.

Yaxşı qurulmuş qrafik üç işi görür:

  • pik saatlarda zalda və mətbəxdə kifayət qədər adam olur, sakit saatlarda isə artıq maaş ödənilmir;
  • hər işçi öz növbəsini əvvəlcədən bilir və «mənə deməmişdilər» söhbəti bitir;
  • ayın sonunda tabel və əmək haqqı üçün əsas olur: planlaşdırılan saat qrafikdədir, faktiki saat isə gəliş-çıxış qeydindədir.

Qanun nə deyir: iş vaxtı, istirahət və növbə cədvəli

Qrafiki çəkməzdən əvvəl Əmək Məcəlləsinin bir neçə qaydasını bilmək lazımdır. Onlar həm işçini qoruyur, həm də yoxlama zamanı sizin sığortanızdır.

QaydaMəcəllədəRestoran üçün nə deməkdir
Gündəlik normal iş vaxtı 8 saatdan, həftəlik 40 saatdan çox ola bilməz89-cu maddəBeşgünlük həftədə gündə 8 saat, ya da cəmlənmiş uçotla uzun növbələr
Altıgünlük həftədə 40 saatlıq normada gündəlik iş 7 saatdan çox ola bilməz90-cı maddə6 gün işləyən aşpaza 8 saatlıq növbə yazmaq olmaz
Cəmlənmiş uçotda bir növbə 12 saatdan uzun ola bilməz, uçot dövrü bir ildən çox deyil96-cı maddə2/2 qrafikində 12 saat — son hədd
22:00-dan 06:00-dək gecə vaxtıdır97-ci maddə24:00-a qədər bağlanan növbədə 2 saat gecə işidir
İki iş günü arasında istirahət ən azı 12 saat olmalıdır103-cü maddəAxşam növbəsindən sonra ertəsi səhər növbəsi qoymaq olmaz
Həftəlik istirahət: beşgünlükdə 2 gün, altıgünlükdə 1 gün104-cü maddəHər işçinin qrafikində bu günlər görünməlidir
İctimai iaşə bayram günlərində işləyə bilər107-ci maddəBayramda işləmək olar, amma ödənişi artıqdır

İki məqama ayrıca diqqət yetirin. Birincisi, iş vaxtının rejimi, yəni növbələrin sayı, başlanma və bitmə vaxtı, cəmlənmiş uçot daxili intizam qaydaları, əmək müqaviləsi və ya kollektiv müqavilə ilə müəyyən edilir və işəgötürənin əmri ilə təsdiq olunur, işçilər də onunla tanış edilməlidir (95-ci maddə). İkincisi, 103-cü maddəyə görə növbə cədvəlləri elektron informasiya sisteminə daxil edilir. Bunu praktikada necə etdiyinizi mühasibiniz və ya kadr mütəxəssisinizlə dəqiqləşdirin: qrafiki təkcə qrupa atmaq kifayət deyil.

Bu, kağız məsələsi deyil. Dövlət Vergi Xidməti 2026-cı ilin birinci yarısında ictimai iaşə də daxil olmaqla 34 obyektdə əmək müqaviləsi olmadan işə cəlb etmə hallarını yoxlayıb: 17 obyektdə 65 nəfərin müqaviləsiz işlədiyi aşkarlanıb, işəgötürənlərə cəmi 130 min manat maliyyə sanksiyası tətbiq olunub (DVX, 31 iyul 2026). Qrafikdə adı olan, amma sistemdə müqaviləsi olmayan «sınaq günündəki» ofisiant məhz belə yoxlamada üzə çıxır. Növbəyə yazmazdan əvvəl müqavilə qüvvəyə minməlidir.

İş qrafikinin növləri: sabit, növbəli, dəyişkən, sərbəst

Bu adlar qanunda eyni sözlərlə yazılmayıb, amma kadr işində və elanlarda belə deyilir. Restoran üçün mənası belədir.

Sabit qrafik. Hər həftə eyni günlər, eyni saatlar. Mühasib, təchizatçı, bəzən baş aşpaz bu cür işləyir. Zal üçün nadir hallarda uyğundur.

Növbəli iş qrafiki. Gün iki və ya daha çox növbəyə bölünür: səhər və axşam, ya da 2/2 kimi uzun növbələr. Kafe və restoranların əksəriyyəti belə işləyir. Növbəli iş qrafiki nədir sualına qısa cavab: məkan işçinin gündəlik iş vaxtından uzun açıq qalanda işçilər növbə ilə əvəzlənir və hər kəsin növbəsi cədvəldə yazılır.

Dəyişkən iş qrafiki. Növbələrin vaxtı həftədən-həftəyə dəyişir: bu həftə səhər, gələn həftə axşam. Ofisiantlar üçün ən çox yayılmış formadır. Burada əsas risk 12 saatlıq istirahət qaydasıdır: axşamdan səhərə keçid ən çox bu qrafikdə pozulur.

Sərbəst iş qrafiki. İşçi saatlarını özü seçir, işəgötürən nəticəyə və ya ümumi saata baxır. Restoranda bu, ancaq zalla bağlı olmayan işlərdə işləyir: SMM, mühasibat, təchizat. Kassir və ya aşpaz üçün sərbəst qrafik olmur.

Natamam iş vaxtı. Tərəflərin razılığı ilə natamam iş günü və ya natamam iş həftəsi müəyyən edilə bilər (94-cü maddə). Tələbələr, həftəsonu işləyən ofisiantlar, yalnız axşam gələn qabyuyan bu qrupdadır. Natamam iş işçinin digər hüquqlarını azaltmır.

Dishment-də satışların istilik xəritəsi: həftənin günləri və saatlar üzrə gəlir
İstilik xəritəsi: hansı gün və saatda pik olduğunu göstərir, növbələri və reklamı buna görə planlaşdırmaq olar (demo məlumatlar)

İş qrafiki cədvəli: Excel forması (sütunlar)

Ən rahat forma «işçi × gün» cədvəlidir. Bir sətir bir işçi, bir sütun bir gündür, xanaya isə növbənin kodu yazılır. Excel-də belə qurun:

SütunNə yazılırQeyd
A: İşçiAd, soyadHər işçi bir sətir
B: Vəzifəofisiant, kassir, aşpaz…Vəzifəyə görə çeşidləyin, boşluqlar tez görünür
C–I: Həftənin günləriNövbə kodu: S, A, İKodların açıqlaması cədvəlin altında
J: Həftəlik saatDüstur40-dan çox olanda qırmızı
K: Gecə saatıDüsturƏmək haqqı üçün lazım olacaq
L: QeydMəzuniyyət, xəstəlik, dəyişiklikDəyişikliyin tarixi ilə

Kodlar ayrıca kiçik cədvəldə saxlanılır: «S — 10:00–19:00, 1 saat fasilə, 8 iş saatı», «A — 15:00–24:00, 1 saat fasilə, 8 iş saatı, onun 2 saatı gecə vaxtı». Fasilələr iş vaxtına daxil edilmir (103-cü maddə), ona görə növbə 9 saat uzanır, ödənilən saat isə 8-dir.

Həftəlik saat üçün sadə düstur: =COUNTIF(C2:I2,"S")*8+COUNTIF(C2:I2,"A")*8. Gecə saatı üçün: =COUNTIF(C2:I2,"A")*2. J sütununa şərti formatlaşdırma qoyun: dəyər 40-dan böyükdürsə, xana qırmızı olsun. Ən faydalı yoxlama isə «A-dan sonra S» qaydasıdır: gün sütunlarının yanına köməkçi sətir əlavə edin və =IF(AND(C2="A",D2="S"),"12 saat yoxdur","") kimi düsturla axşamdan səhərə keçidləri tutun.

Excel-in dil ayarlarından asılı olaraq düsturlarda vergül əvəzinə nöqtəli vergül lazım ola bilər.

Nümunə: 12 nəfərlik kafe üçün həftəlik növbə qrafiki

Kafe Gənclik tərəfdə, 40 yerlik, hər gün 10:00-dan 23:00-dək açıqdır. Axşam növbəsi bağlanışdan sonra kassanı, mətbəxi və zalı yığışdırıb 24:00-da çıxır. Komanda: menecer, iki kassir, beş ofisiant, üç aşpaz və qabyuyan. S — səhər (10:00–19:00), A — axşam (15:00–24:00), İ — istirahət.

İşçiVəzifəB.e.Ç.a.Ç.C.a.C.Ş.B.Saat
ElvinmenecerİİSSAAA40
NigarkassirSSİİSSS40
RuslankassirAAAAİİS40
AyselofisiantAAİİSAA40
MuradofisiantAİİAAAA40
LeylaofisiantİİAAAAA40
TuralofisiantSAAİİSS40
SəbinəofisiantSSSSAİİ40
RaufaşpazİİSSSSS40
SamiraşpazAAİİSAA40
GünelaşpazSSAAAİİ40
SevdaqabyuyanAİİAAAA40

Bu qrafikdə nəyə baxmaq lazımdır:

  1. Hər kəsin həftəsi 40 saatdır və iki istirahət günü var, çoxunda bu günlər ardıcıldır. İşçilər buna görə minnətdar olur: bir gün istirahət edib ertəsi gün yenə gəlmək yorur.
  2. Axşamdan səhərə keçid yoxdur. Tural çərşənbə axşam işləyir, sonra iki gün istirahət edir və cümə günü yox, şənbə səhər gəlir. A-dan dərhal sonra S qoysaydıq, 24:00-dan 10:00-a cəmi 10 saat istirahət qalardı.
  3. Pik saatlar örtülüb. 15:00–19:00 arası iki növbə üst-üstə düşür. Cümə, şənbə və bazar axşamı zalda üç ofisiant var. Cümə səhər mətbəxdə iki aşpaz işləyir: günorta plov sifarişləri o gündədir.
  4. Kassa heç vaxt boş qalmır. İki kassir 10 növbə işləyir və 14 kassa növbəsindən 9-nu bağlayır (bazar səhəri ikisi də kassadadır), qalan beş növbədə kassada menecer durur. Kiçik kafe üçün bu normal praktikadır, sadəcə menecerin kassa hüququ və öz PIN-i olmalıdır.
  5. Menecer həftəsonu axşamlar yerindədir. Ən çox şikayət, ləğv və kassa fərqi məhz o saatlarda olur.

Qrafikin zəif yeri də var və onu gizlətməyək: həftəsonu axşamları mətbəxdə bir aşpaz qalır. Üç aşpazla, hər birinə 40 saat və növbələr arasında 12 saat istirahət saxlayaraq, cümə və şənbə axşamına iki aşpaz qoymaq demək olar ki, alınmır. Çıxış yolu natamam iş günü olan dördüncü aşpaz və ya aşpaz köməkçisidir: cümə və şənbə 18:00–24:00. Bu, bir tam ştatdan ucuz başa gəlir və ən ağır saatları bağlayır.

Növbəsi olan işçi xəstələnəndə ilk zəng edəcəyiniz adam həmin gün istirahətdə olan və eyni vəzifədə işləyən işçidir. Ona görə qrafikin altına «əvəzetmə siyahısı» yazmaq faydalıdır: hər vəzifə üçün iki ad.

Saatları yoxlayın: 40 saat, 2/2 və cəmlənmiş uçot

Bəzi mətbəxlər 2/2 qrafiki ilə işləyir: iki gün 12 saat, iki gün istirahət. Bu, aşpazlar üçün rahatdır, amma həftədən-həftəyə saat fərqlənir: bir həftə 3 növbə (36 saat), digər həftə 4 növbə (48 saat). Belə qrafik yalnız iş vaxtının cəmlənmiş uçotu ilə qurula bilər: uçot dövründə cəmi saat qanuni normanı keçməməlidir və bu qayda daxili sənədlərdə və ya müqavilədə yazılmalıdır (96-cı maddə).

Sadə hesab. Aşpaz ayda 15 növbə × 11 iş saatı (12 saatlıq növbədən 1 saat fasilə) = 165 saat işləyir. Ayın norması istehsalat təqvimində, məsələn, 168 saatdırsa, hər şey qaydasındadır. Normadan artıq qalan saatlar uçot dövrünün sonunda əlavə iş kimi ödənilir. Ayların normasını hər il dekabrın sonunadək təsdiq olunan istehsalat təqvimindən götürün: rəqəm aydan-aya fərqlənir.

Əlavə iş, gecə saatları və bayram günü işinin necə ödənildiyini restoranda əmək haqqı hesablanması yazısında manatla nümunələrlə göstərmişik.

Bayram və pik günləri planlamaq

Restoran üçün bayram iş günüdür, bəzən ilin ən yaxşı günüdür. Novruzda ailə masaları, Ramazan ayında iftar vaxtı birdən dolan zal, 31 dekabr gecəsi və korporativlər mövsümü: bunların hamısı qrafiki adi həftədən fərqli edir.

Bir neçə praktik qayda:

  • Bayram qrafikini 2–3 həftə əvvəl verin. İnsanlar da bayramda ailəsi ilə olmaq istəyir. Kimin işləyəcəyini erkən bilmək mübahisəni azaldır.
  • Bayram növbələrini növbə ilə bölün. Novruzda işləyən ofisiant Qurban bayramında istirahət etsin. Bunu cədvəldə qeyd edin, yaddaşa güvənməyin.
  • Ödənişi əvvəlcədən deyin. İş günü hesab edilməyən bayram günündə iş ən azı ikiqat ödənilir və ya işçinin istəyi ilə başqa istirahət günü verilir. İnsan bunu növbəni götürməmişdən əvvəl bilməlidir.
  • İftar saatı üçün ayrıca «qısa növbə» düşünün. Ramazanda 18:00–22:00 arası pik çox kəskin olur. Bir-iki natamam iş günü olan işçi bu saatları bağlayır.
  • Bayram ərəfəsi qısaldılmış gündür. Bayramdan əvvəlki iş günü bir saat qısa olur (108-ci maddə). Növbəli qrafikdə bunu nəzərə almaq çətin olsa da, saat hesabında unutmayın.
Dishment-də həftəlik növbə qrafiki: işçilər, günlər, növbə saatları və iş yeri
Növbə qrafiki: hər işçinin həftəlik saatları sətirdə, günün cəmi sütunun başında; qrafik dərc olunanda işçilər görür (demo məlumatlar)

İş qrafikinin dəyişdirilməsi: işçiyə necə bildirmək

Qrafik dəyişəcək, bu qaçılmazdır: kimsə xəstələnir, kimsə imtahana gedir, bazar ertəsi qəfil banket sifarişi gəlir. Məsələ dəyişikliyin necə edildiyindədir.

Əmək Məcəlləsində növbə qrafikinin neçə gün əvvəl verilməsi üçün konkret gün sayı yazılmayıb. Ona görə bu qaydanı özünüz daxili intizam qaydalarında müəyyən edin və hamını onunla tanış edin. Məsləhətim: həftəlik qrafik ən geci cümə günü gələn həftə üçün dərc olunsun, dəyişiklik isə ən azı 24 saat əvvəl həmin işçiyə şəxsən deyilsin.

Əmək müqaviləsində konkret iş saatları yazılıbsa, onları birtərəfli qaydada dəyişmək olmaz (43-cü maddə): bu halda işçinin razılığı lazımdır. Qrafik müqavilədə «növbəli, cədvələ əsasən» kimi yazılıbsa, həftəlik cədvəl dəyişə bilər, amma iş vaxtı rejiminin qaydalarına uyğun.

Praktikada işləyən sxem belədir:

  1. Dəyişiklik bir yerdə edilir, ya Excel faylında, ya proqramda. Qrupda «sabah Leyla əvəzinə Murad gəlsin» yazmaq dəyişiklik deyil.
  2. Hər dəyişikliyin yanında tarix və səbəb olur.
  3. Dəyişiklikdən təsirlənən hər iki işçi xəbər alır: həm növbəni verən, həm götürən.
  4. Ayın sonunda tabel köhnə yox, son cədvələ görə yoxlanılır.

Qrafikdən tabelə: faktiki saatlar

Qrafik plandır. Əmək haqqı isə faktiki saata görə ödənilir. İşəgötürən hər işçinin faktiki iş vaxtının və əlavə saatlarının dəqiq uçotunu aparmağa borcludur, uçotun formasını isə özü müəyyən edir (102-ci maddə).

Ən sadə yol iki cədvəli yan-yana saxlamaqdır: qrafik (planlaşdırılan) və gəliş-çıxış jurnalı (faktiki). Gecikmələr, tez çıxmalar və «növbəni uzatdıq» halları məhz bu fərqdə görünür. Kağız jurnalda işçi gəlişini özü yazır və çox vaxt yuvarlaqlaşdırır: 10:12 «10:00» olur. Ona görə gəliş-çıxışı kassada, kod və ya kartla qeyd etmək daha etibarlıdır.

Tipik səhvlər

  • Qrafiki şəkil kimi qrupa atmaq və sonra düzəlişləri ayrı mesajlarla göndərmək. Bir həftədən sonra heç kim hansı versiyanın son olduğunu bilmir.
  • Axşam növbəsindən sonra səhər növbəsi qoymaq. Bu, 12 saatlıq istirahət qaydasını pozur və adam yorğun gəlir.
  • Altıgünlük həftədə 8 saatlıq növbə yazmaq. Altı gündə 40 saatlıq normada gündəlik iş 7 saatı keçə bilməz.
  • Fasiləni iş vaxtına daxil etmək və ya ümumiyyətlə yazmamaq.
  • 22:00-dan sonrakı saatları ayrıca saymamaq. Gecə saatları əmək haqqında ayrıca ödənilir.
  • Pik günlərdə hamını işə çağırmaq, sakit bazar ertəsində də eyni sayda adam saxlamaq. Satış hesabatına baxın: hansı saatda neçə çek vurulur, qrafik də ona görə qurulsun.
  • Menecerin özünü qrafikə yazmamaq. Menecer «həmişə burada» olanda, ayda 250 saat işləyir və bir gün qəfil işdən çıxır.

Proqramda qrafik: kassada gəliş-çıxış

Excel 10–15 nəfərə qədər işləyir. İki filial, 30 işçi və hər həftə dəyişən növbələr olanda fayl tez qarışır.

Dishment-in Personal və əmək haqqı modulunda həftəlik növbə qrafikini Back Office-də qurursunuz: qaralama, dərc, keçən həftəni kopyalamaq. Üst-üstə düşən növbələr dərhal işarələnir. Dərc olunan növbələri hər işçi kassada, «Növbələrim» bölməsində görür, ona görə qrafiki qrupa atmaq lazım qalmır. Gəliş və çıxış POS-un kilid ekranında PIN, kart və ya QR-bejdlə qeyd olunur, internet olmayanda da. Tabeldə gecikmə, tez çıxma və qeyd olunmamış çıxış görünür, düzəliş isə yalnız səbəblə edilir və audit jurnalına yazılır.

Bir məqamı dürüst deyim: proqram 12 saatlıq istirahət qaydasını sizin yerinizə yoxlamır və qrafiki elektron informasiya sisteminə də göndərmir. O, plan ilə faktiki saatı bir yerdə saxlayır, qanuni tələblərə uyğunluğa isə siz və kadr mütəxəssisiniz cavabdehsiniz. Modulun şərtləri qiymətlər səhifəsindədir.

DISHMENT

30 gün pulsuz sınayın

Kabineti açırıq, menyunu birlikdə köçürürük. Kart tələb olunmur.

30 gün pulsuz

Tez-tez verilən suallar

Dəyişkən iş qrafiki nədir?

Növbələrin vaxtı həftədən-həftəyə dəyişən qrafikdir: işçi bir həftə səhər, digər həftə axşam işləyir. Qanunun ümumi qaydaları burada da qüvvədədir: həftəlik norma, iki iş günü arasında ən azı 12 saat istirahət və həftəlik istirahət günləri.

Sərbəst iş qrafiki nədir?

İşçinin iş saatlarını özü seçdiyi rejimdir, işəgötürən isə nəticəyə və ya ümumi saata baxır. Restoranda bu, yalnız zal və mətbəxlə bağlı olmayan vəzifələrə uyğundur.

Növbə qrafiki neçə gün əvvəl hazırlanmalıdır?

Əmək Məcəlləsində konkret gün sayı yoxdur. Qaydanı daxili intizam qaydalarında yazın. Praktikada həftəlik qrafik bir həftə əvvəl, bayram qrafiki isə 2–3 həftə əvvəl verilir.

İş qrafiki cədvəlini Excel-də necə qurmaq olar?

Sətirlərə işçiləri, sütunlara günləri yazın, xanalara növbə kodunu (S, A, İ) qoyun. Sonda COUNTIF ilə həftəlik saatı və gecə saatlarını hesablayın, 40 saatdan çoxunu şərti formatlaşdırma ilə qırmızı edin.

Növbəli işdə bir növbə neçə saat ola bilər?

Normal halda gündə 8 saat. İş vaxtının cəmlənmiş uçotu tətbiq edilirsə, bir növbə 12 saatdan uzun ola bilməz və uçot dövründə saatların cəmi normanı keçməməlidir.

Mənbələr

  • Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsi, 43, 89, 90, 94–97, 102–105, 107 və 108-ci maddələr: e-qanun.az
  • Dövlət Vergi Xidməti, 2026-cı ilin yanvar–iyun aylarında nəzarət tədbirlərinin nəticələri: taxes.gov.az

Dishment

Növbəti cüməni Dishment ilə qarşılayın

Sifariş№ 001

30 gün pulsuz. Menyunu birlikdə köçürək, komandanı öyrədək. Kart tələb olunmur.

və ya yazın WhatsApp · +994 50 563 86 36