Məzmuna keç

Maliyyə· 12 dəq oxu· Dishment komandası

Məzuniyyət hesablanması 2026: məzuniyyət haqqı, orta əmək haqqı və Excel cədvəli

Məzuniyyət haqqı necə hesablanır: 12 ayın orta əmək haqqı, 30,4-ə bölmə, staja görə əlavə günlər, əmsallaşdırma, 2026-cı il dəyişiklikləri və işdən çıxanda kompensasiya. Aşpaz nümunəsi və Excel cədvəli.

Pulsuz Excel şablonuMəzuniyyət haqqının hesablanmasıMəqalədəki cədvəllər və düsturlar hazırdır — Excel və Google Sheets-də açılır.

Aşpaz noyabrda 21 günlük məzuniyyət istəyir və soruşur: «Mənə nə qədər pul düşür?» Mühasib bu suala adətən bir gün sonra cavab verir, sahibkar isə rəqəmi görəndə təəccüblənir, çünki o, maaşın yox, son 12 ayın ortasının üstündə qurulub. Məzuniyyət hesablanması əslində iki addımdır: orta aylıq əmək haqqını tapmaq və onu məzuniyyət günlərinə çevirmək. Aşağıda qaydanı Əmək Məcəlləsinin 2026-cı il redaksiyası ilə, restoran işçilərinin nümunəsində göstəririk. Rəqəmlər şərtidir, qaydalar isə e-qanun.az-dakı rəsmi mətndən götürülüb.

Maaş hesabının özü, yəni vergi və sığorta tutulmaları, restoranda əmək haqqı hesablanması yazısındadır. Burada yalnız məzuniyyətdən danışırıq.

Neçə gün: əsas və əlavə məzuniyyət

Əsas ödənişli məzuniyyət 21 təqvim günündən az ola bilməz (114-cü maddə). Restoranda ofisiant, aşpaz, kassir, barmen üçün adətən elə bu 21 gün götürülür. 30 günlük əsas məzuniyyət qanunda sadalanan kateqoriyalara verilir, məsələn, tarif-ixtisas kitabçalarına görə rəhbər və mütəxəssis sayılan işçilərə. Menecerinizin bu siyahıya düşüb-düşmədiyini mühasiblə dəqiqləşdirin.

Bunun üstünə əlavə günlər gəlir:

ƏsasƏlavə günlərMaddə
Əmək stajı 5–10 il2 təqvim günü116
Əmək stajı 10–15 il4 təqvim günü116
Əmək stajı 15 ildən çox6 təqvim günü116
14 yaşınadək iki uşağı olan qadın2 təqvim günü117
14 yaşınadək üç və daha çox uşağı və ya əlilliyi olan uşağı olan qadın5 təqvim günü117

Uşaqlarını təkbaşına böyüdən atalara da 117-ci maddədəki əlavə günlər şamil olunur. Əsas məzuniyyət staja görə əlavə günlərlə birlikdə verilir (136-cı maddə).

Bir incə məqam: məzuniyyət müddəti təqvim günü ilə sayılır, amma iş günü hesab olunmayan bayram günləri məzuniyyət gününə sayılmır və ödənilmir, məzuniyyət həmin günlərin sayı qədər uzanır (114.6). Novruzun beş günü, Yeni il, 8 Mart, 9 May, 28 May, 15 İyun, 26 İyun, 8 və 9 Noyabr, 31 Dekabr, Ramazan və Qurban bayramları iş günü deyil. 18 Oktyabr, 12 və 17 Noyabr isə bayram olsa da iş günüdür və məzuniyyətə daxil sayılır.

Nümunə: ofisiant 2 noyabrdan 21 günlük məzuniyyətə çıxır. Bu dövrə 8 və 9 noyabr düşür. Onlar sayılmır, məzuniyyət iki gün uzanır və ofisiant 23 noyabr yox, 25 noyabr işə qayıdır. Ödəniş isə yenə 21 gün üçün olur. Qrafiki qurarkən bunu unutmayın, yoxsa bayram həftəsi zalda bir nəfər az olacaq.

Məzuniyyət haqqı necə hesablanır: düstur

Düstur 140-cı maddədədir və üç addımdan ibarətdir:

  1. Məzuniyyətin başladığı aydan əvvəlki 12 təqvim ayında hesablanmış əmək haqqını toplayın.
  2. Cəmi 12-yə bölün. Bu, orta aylıq əmək haqqıdır.
  3. Orta aylıq məbləği 30,4-ə (ayın təqvim günlərinin orta illik sayı) bölün və məzuniyyətin təqvim günlərinə vurun.

Qısa yazılışı: məzuniyyət haqqı = (12 ayın cəmi ÷ 12) ÷ 30,4 × məzuniyyət günləri.

Hansı ay götürülür? Məzuniyyət noyabrdadırsa, ötən ilin noyabrından bu ilin oktyabrınadək. Məzuniyyət hansı iş ili üçün verilməsindən asılı olmayaraq hesab məhz bu 12 ayla aparılır.

Orta aylıq əmək haqqı hesablanması: nə daxildir, nə yox

Orta aylıq əmək haqqına əmək haqqı sisteminə daxil olan bütün ödənişlər girir, birdəfəlik ödənişlər isə girmir (139-cu maddə). Ətraflı siyahını Nazirlər Kabinetinin 1999-cu il 25 avqust tarixli 137 nömrəli qərarı verir. Restoran üçün praktik bölgü belədir:

Nəzərə alınırNəzərə alınmır
Faktiki işlənmiş vaxt üçün maaş və ya tarifBirdəfəlik mükafatlar: ad günü, yubiley, bayram hədiyyəsi pulu
Əmək haqqı sisteminə daxil olan mükafatlar, məsələn, aylıq bonusVəzifəyə aid olmayan ayrıca tapşırıqlar üçün ödəniş
Gecə vaxtı və çoxnövbəli rejim üçün daimi əlavələrMaddi yardım
İş vaxtından artıq işə görə ödənişEzamiyyət ödənişləri
İstirahət və bayram günlərində işə görə ödənişPulsuz yemək, iş paltarı, yol pulu
Müvəqqəti əvəzetməyə görə ödənişİstifadə edilməmiş məzuniyyətə görə kompensasiya
Xəstəlik vərəqəsi üzrə müavinətMülki-hüquqi müqavilə üzrə ödəmələr

Restoranda ən çox mübahisə satışdan faiz ətrafında olur. Əgər o, əmək müqaviləsində və daxili əsasnamədə yazılıbsa və hər ay hesablanırsa, əmək haqqı sisteminin bir hissəsidir və ortaya düşür. «Novruz həftəsində yaxşı işlədiyiniz üçün» verilən birdəfəlik pul isə düşmür. Mühasibin işini asanlaşdırmaq üçün bonusları cədvəldə ayrıca sütunda saxlayın: biri «sistem üzrə», biri «birdəfəlik».

Məzuniyyət üçün yox, başqa hallar üçün orta əmək haqqı (məsələn, ezamiyyət və ya iş yeri saxlanılan digər hallar) başqa qayda ilə sayılır: son iki ayın əmək haqqı həmin aylardakı iş günlərinə bölünür (177-ci maddə). Bu iki qaydanı qarışdırmayın.

Nümunə: aşpazın 21 günlük məzuniyyəti

Aşpaz Nizami küçəsindəki restoranda işləyir, noyabrdan məzuniyyətə çıxır. Ötən ilin noyabrından bu ilin oktyabrınadək ona hesablanıb:

  • maaş: 12 × 1 200 = 14 400 ₼;
  • Novruz və Ramazan həftələrində iş vaxtından artıq iş: 400 ₼;
  • gecə əlavələri: 200 ₼;
  • doğum günü üçün birdəfəlik mükafat: 150 ₼ (nəzərə alınmır).

Hesab:

  1. 12 ayın cəmi: 14 400 + 400 + 200 = 15 000 ₼.
  2. Orta aylıq əmək haqqı: 15 000 ÷ 12 = 1 250 ₼.
  3. Bir günlük: 1 250 ÷ 30,4 ≈ 41,12 ₼.
  4. 21 gün: 1 250 ÷ 30,4 × 21 ≈ 863,49 ₼.

Aşpazın əmək stajı 6 ildirsə, ona daha 2 gün düşür: 23 gün üçün ≈ 945,72 ₼. Bu məbləğ hesablanmış (gross) məbləğdir, ondan vergi və sığorta haqları maaşdakı kimi tutulur. Hesabı yuvarlaqlaşdırılmamış gündəlik məbləğlə aparın, yoxsa qəpiklər fərq edəcək.

İl tamam deyilsə: 12 aydan az işləyən işçi

Yeni işçinin birinci il üçün məzuniyyət hüququ altı ay işlədikdən sonra yaranır (131-ci maddə). 18 yaşı tamam olmayanlar və qanunda sadalanan bəzi digər işçilər bu altı ayı gözləmədən çıxa bilər.

Əmək münasibəti 12 aydan azdırsa, orta aylıq əmək haqqı faktiki işlənmiş tam təqvim aylarına görə tapılır (140.2).

Nümunə: barista Gənclikdəki kofe şopa 15 martda gəlib, noyabrda məzuniyyət istəyir. Tam aylar apreldən oktyabradək, yəni 7 aydır, hər ay 900 ₼. Orta: 6 300 ÷ 7 = 900 ₼. Bir günlük: 900 ÷ 30,4 ≈ 29,61 ₼. 21 gün: ≈ 621,71 ₼. Martın yarımçıq ayı hesaba girmir.

Əmsallaşdırma nədir

Əgər 12 ay ərzində maaşlar kütləvi şəkildə artırılıbsa, köhnə ayların məbləği artım əmsalına vurulur, yoxsa işçi məzuniyyəti «köhnə» maaşla almış olardı. Qaydanı 137 nömrəli qərarın 2 nömrəli əlavəsi verir:

orta aylıq əmək haqqı = (artımdan əvvəlki ayların cəmi × əmsal + artımdan sonrakı ayların cəmi) ÷ ayların sayı

Əmsal yeni tarif maaşının köhnəyə nisbətidir. Özəl müəssisədə bu, tarif maaşları kollektiv müqavilə və ya müəssisə üzrə qərarla kütləvi artırılanda tətbiq olunur. Tarif maaşına faizlə bağlanmayan əlavələr əmsallaşdırılmır.

Nümunə: may ayında restoran bütün mətbəx üçün tarif maaşını 1 000 ₼-dan 1 100 ₼-a qaldırıb. Məzuniyyətdən əvvəlki 12 ayın 5-i köhnə maaşla (5 000 ₼), 7-si yeni maaşla (7 700 ₼) keçib. Əmsal 1 100 ÷ 1 000 = 1,1.

ƏmsalsızƏmsalla
12 ayın cəmi12 700 ₼5 000 × 1,1 + 7 700 = 13 200 ₼
Orta aylıq1 058,33 ₼1 100,00 ₼
21 günlük məzuniyyət≈ 731,09 ₼≈ 759,87 ₼

Fərq 28,78 ₼-dır. Az görünür, amma 15 nəfərlik heyətdə il ərzində bu, artıq ciddi məbləğdir və işçi ilə mübahisə üçün yaxşı səbəbdir. Bir işçinin fərdi maaş artımı «kütləvi artım» sayılırmı, bu sualı mühasibə verin: cavab daxili sənədlərinizdən asılıdır.

Məzuniyyət pulu nə vaxt ödənilir və necə rəsmiləşdirilir

  • Ərizə və əmr. Məzuniyyət işçinin yazılı (kağızda və ya elektron sistemdə) ərizəsi və işəgötürənin əmri ilə verilir. Əmr məzuniyyətə ən azı beş gün qalmış verilir və işçi onunla tanış edilir (138-ci maddə).
  • Ödəniş. Məzuniyyət haqqı məzuniyyətin başlanmasına ən geci 3 gün qalmış ödənilir. 2026-cı ildən əmək və ya kollektiv müqavilədə başqa müddət yazmaq olar, amma növbəti əmək haqqı (avans və ya qalıq) günündən gec yox (140.5).
  • Növbə cədvəli. Hər il yanvarın sonunadək məzuniyyət növbəsi cədvəli tərtib etmək olar (133-cü maddə). Restoranda bunu mütləq edin: dekabr korporativləri, Novruz və yay terrası mövsümü üçün kimin işdə olacağını əvvəlcədən bilmək lazımdır.
  • Uçot. İşəgötürən məzuniyyətlərin uçotunu iş illəri üzrə aparmağa borcludur: növü, müddəti, verildiyi tarix, əmrin nömrəsi.

Məzuniyyət hissələrə bölünə bilər, bir şərtlə ki, hissələrdən biri iki təqvim həftəsindən az olmasın (137-ci maddə). Aşpaz «üç dəfə bir həftə» istəyirsə, ən azı birini iki həftəlik edin.

2026-cı ildə nə dəyişdi

2025-ci il 30 dekabr tarixli 332-VIIQD nömrəli qanun 2026-cı il yanvarın 16-da dərc olunub və məzuniyyət qaydalarına bir neçə düzəliş edib:

  • 12 ay hesablananda qismən ödənişli sosial məzuniyyətdə, işçinin təşəbbüsü ilə olmayan ödənişsiz məzuniyyətdə və ya işçinin təqsiri olmadan boşdayanmada keçən natamam aylar ən yaxın tam işlənmiş aylarla əvəz olunur (140.1). Məsələn, restoran təmirə görə bir ay bağlı idisə, həmin ay ortanı aşağı salmır.
  • Ödəniş müddəti üçün müqavilədə başqa tarix yazmaq imkanı yaranıb (140.5).
  • Birinci və sonrakı illər üçün məzuniyyətin «verilə bilər» sözü «verilir» ilə əvəz olunub (131-ci maddə).
  • İşçi xəbərdarlıqdan sonra da ərizə yazmırsa, işəgötürən onu əmrlə müvafiq iş ilinin məzuniyyətinə göndərə bilər (138.2-1).

Kompensasiya: işçi işdən çıxanda

İşləyən işçiyə məzuniyyəti verməmək qadağandır (135-ci maddə). İşdən çıxanda isə istifadə olunmamış məzuniyyətə görə kompensasiya ödənilir və o, məzuniyyət haqqı kimi, 12 ayın ortası ilə hesablanır (140.4). İşçi istəsə, kompensasiya əvəzinə məzuniyyətə çıxa bilər və işdən çıxma tarixi məzuniyyətin son günü olur (143-cü maddə, bəzi xitam əsasları istisna olmaqla).

Burada 2026-cı ilin ən vacib xəbəri var. Məcəllənin 144.3-cü maddəsinə görə işdən çıxanda staja görə və digər əlavə məzuniyyətlərə kompensasiya verilmirdi. Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu 2026-cı il 18 fevral tarixli qərarı ilə bu müddəanın tətbiqini dayandırıb: qanun dəyişənədək işçiyə bütün iş illərinin istifadə olunmamış əlavə məzuniyyətlərinə görə də kompensasiya əsas məzuniyyət üçün müəyyən edilmiş qayda və məbləğdə ödənilir. Qərar barədə Ombudsman 24 fevralda məlumat yayıb.

Nümunə: yuxarıdakı aşpaz işdən çıxır, cari iş ilinin 14 əsas və 2 əlavə (staja görə) günü istifadə olunmayıb. Əvvəlki praktika ilə 14 gün ödənilərdi, indi 16 gün: 1 250 ÷ 30,4 × 16 ≈ 657,89 ₼. Əgər iş ili tamamlanmamış işçi məzuniyyəti artıq götürübsə, ödənilmiş məzuniyyət haqqının müvafiq hissəsi tutula bilər (144.4).

Kompensasiyanın vergi və sığortaya cəlb olunmasının öz qaydası var: Dövlət Vergi Xidməti onu ayrıca izah edir. Hesabı mühasibə tapşırın.

DISHMENT

Bunu öz restoranınızda görmək istəyirsiniz?

Dishment-i 30 dəqiqədə sizin menyunuzla göstərək.

Pulsuz demo

Hesabı yoxlamaq üçün məzuniyyət kalkulyatoru son 12 ayın maaşından orta günlük məbləği və məzuniyyət pulunu hesablayır, əsas və əlavə məzuniyyət günlərini də sayır.

Məzuniyyət hesablanması cədvəli: Excel şablonu

Hər işçi üçün bir sətir. 12 ayı ayrı sütunlarda saxlayın ki, birdəfəlik ödənişləri çıxarmaq asan olsun:

İşçiVəzifəAy 1Ay 2…Ay 1212 ayın cəmiOrta aylıqBir günlükMəzuniyyət günləriMəzuniyyət haqqı
Aşpazaşpaz1 2501 230…1 26015 0001 250,0041,1221863,49

Ay sütunları C-dən N-ə qədərdirsə, düsturlar belədir:

  • 12 ayın cəmi (O): =SUM(C2:N2)
  • Orta aylıq (P): =O2/12, 12 aydan az işləyibsə: =O2/COUNT(C2:N2) (yalnız tam ayları doldurun)
  • Bir günlük (Q): =P2/30.4
  • Məzuniyyət haqqı (S): =ROUND(P2/30.4*R2, 2)

Ay xanalarına yalnız orta əmək haqqına daxil olan məbləğləri yazın. Birdəfəlik mükafatlar üçün ayrıca vərəq saxlayın ki, sonra «niyə bu düşmədi?» sualına cavab tapasınız. Əmsallaşdırma lazımdırsa, artımdan əvvəlki ayları əmsala vurub yazın və şərhdə əmsalı qeyd edin. Excel-in dil parametrlərindən asılı olaraq düsturlarda vergül əvəzinə nöqtəli vergül lazım ola bilər.

Növbəli rejimdə məzuniyyət

Növbəli iş rejimi məzuniyyətin müddətini dəyişmir: 2/2 qrafiki ilə işləyən aşpaz da 21 təqvim günü alır, hesab da eyni 12 ay ilə aparılır. Natamam iş vaxtında işləyənlərə də məzuniyyət tam iş vaxtındakı müddətdə verilir (114.4). Fərq yalnız qrafikdədir: məzuniyyəti növbələrin ortasından kəsməyin, əks halda qrafikdə «yarım növbə» boşluğu yaranır. Növbəli rejim haqqında ətraflı növbəli iş rejimi yazısında danışmışıq, faktiki saatların uçotu isə tabel yazısındadır.

Tipik səhvlər

  • Maaşı 30,4-ə bölmək, 12 ayın ortasını yox. Bonus və əlavə saatlar olan işçidə fərq hiss olunur.
  • Birdəfəlik mükafatı ortaya daxil etmək və ya əksinə, aylıq bonusu çıxarmaq.
  • Bayram günlərini məzuniyyət günü kimi saymaq. Novruzun beş günü məzuniyyətə düşürsə, məzuniyyət beş gün uzanır.
  • Pulu məzuniyyətin ilk günü vermək. Qanuni son tarix başlanğıcdan 3 gün əvvəldir, müqavilədə başqa müddət yazılmayıbsa.
  • İşdən çıxanda yalnız əsas günləri kompensasiya etmək. 2026-cı il fevralın 18-dən Konstitusiya Məhkəməsinin qərarı əlavə günləri də əhatə edir.
  • Məzuniyyəti illərlə «yığmaq». İşçi istifadə etməyəndə də hüquq qalır, sonra isə bir dəfəyə böyük kompensasiya çıxır.

Dishment burada nəyə kömək edir

Məzuniyyət hesabının zəif yeri 12 ayın düzgün məbləğləridir: bonuslar, əlavə saatlar, gecə əlavələri hansı aya düşüb. Dishment-in Personal və əmək haqqı modulunda işçi kassada gəliş-çıxışını qeyd edir, tabel özü yığılır, əmək haqqı cədvəlində işlənmiş saatlar, normadan artıq saatlar, satışdan faiz, bonus və tutulmalar ayrıca görünür. Dövr bağlananda rəqəmlər donur və CSV-yə yüklənir. Mühasib 12 ayı bu fayllardan toplayır.

Məzuniyyəti tabeldə «M» kodu ilə qeyd edəndə Dishment məzuniyyət haqqını özü hesablayır: məzuniyyətin başladığı aydan əvvəlki tam ayların (12-yə qədər, işə qəbuldan sonrakı) qazancı ÷ 12 ÷ 30,4 × gün. Bu günlər üçün maaş ödənilmir, işçinin qalan məzuniyyət günləri isə işə qəbul tarixinə görə görünür. Bayram günlərini (məzuniyyətə daxil edilmir) özünüz çıxın: məzuniyyəti bayramın iki tərəfinə bölün. Gəlir vergisi və sığorta haqları aylıq əmək haqqı cədvəlində məzuniyyət haqqı ilə birlikdə hesablanır. Modulun qiyməti qiymətlər səhifəsindədir.

Tez-tez verilən suallar

Məzuniyyət pulu nə vaxt ödənilir?

Məzuniyyətin başlanmasına ən geci 3 gün qalmış. 2026-cı ildən müqavilədə başqa müddət yazmaq olar, amma növbəti əmək haqqı günündən gec yox.

Bayram günləri məzuniyyətə daxildirmi?

İş günü hesab olunmayan bayram günləri daxil deyil və ödənilmir, məzuniyyət həmin günlər qədər uzanır. 18 Oktyabr, 12 və 17 Noyabr kimi iş günü olan bayramlar isə daxildir.

Məzuniyyət günlərinin hesablanması: 21 gün iş günüdür, yoxsa təqvim günü?

Təqvim günü. Şənbə və bazar da sayılır, iş günü olmayan bayramlar isə sayılmır.

Yeni işçi nə vaxt məzuniyyətə çıxa bilər?

Birinci iş ili üçün altı ay işlədikdən sonra. 18 yaşınadək işçilər və qanunda sadalanan bəzi digər işçilər əvvəl də çıxa bilər.

Məzuniyyəti pulla əvəz etmək olarmı?

İşləyən işçiyə məzuniyyəti verməmək qadağandır. Kompensasiya işdən çıxanda istifadə olunmamış günlərə görə ödənilir.

Mənbələr

  • Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsi, 105, 113–117, 131–140, 143–144 və 177-ci maddələr (2026-cı il redaksiyası, Konstitusiya Məhkəməsinin qərarları ilə): e-qanun.az
  • Nazirlər Kabinetinin 1999-cu il 25 avqust tarixli 137 nömrəli qərarı (nəzərə alınan ödənişlər və əmsallaşdırma qaydası): e-qanun.az
  • Ombudsman, Konstitusiya Məhkəməsinin istifadə olunmamış əlavə məzuniyyətə görə kompensasiya barədə qərarı haqqında, 24.02.2026: ombudsman.az

DISHMENT

30 gün pulsuz sınayın

Kabineti açırıq, menyunu birlikdə köçürürük. Kart tələb olunmur.

30 gün pulsuz

Dishment

Növbəti cüməni Dishment ilə qarşılayın

Sifariş№ 001

30 gün pulsuz. Menyunu birlikdə köçürək, komandanı öyrədək. Kart tələb olunmur.

və ya yazın WhatsApp · +994 50 563 86 36