İctimai iaşə vergiləri 2026: sadələşdirilmiş vergi 6%, ƏDV-də 50% güzəşt, 2%-ə keçid

2026-cı ilin 1 yanvarından ictimai iaşə üçün vergi qaydaları xeyli dəyişdi. Sadələşdirilmiş vergi ödəyən restoran və kafelər üçün nağdsız ödənişlərə 6% dərəcə, ƏDV ödəyiciləri üçün 50% çıxılma, dövriyyə hədləri hesablananda isə 0,5 əmsal tətbiq olunur. Güzəştlər 3 il müddətinə verilib və hamısı bir şərtə bağlıdır: ödəniş nəzarət-kassa aparatına (NKA) inteqrasiya olunmuş POS-terminal vasitəsilə qəbul edilməlidir.

Dəyişiklikləri Dövlət Vergi Xidmətinin (DVX) rəsmi sənədlərinə əsasən izah edirik və hər birini AZN ilə nümunə üzərində göstəririk. Sonda mənbələrin siyahısı var. Konkret qərarları mühasibinizlə birlikdə verin.

Sadələşdirilmiş vergi dərəcələri 2026: cədvəl

Restoran və kafeyə aid olan dərəcə üçdür:

DVX-nin bukletində başqa dərəcələr də var, məsələn, idman mərc oyunları və lotereya üçün 4% və 6%, amma onların iaşəyə aidiyyəti yoxdur. Bəyannamə rübdə bir dəfə, rüb bitəndən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq verilir, vergi də həmin tarixədək ödənilir. Yanvar–mart üçün son gün 20 aprel, aprel–iyun üçün 20 iyuldur.

2026-cı ildə qısaca nə dəyişdi

İctimai iaşə və sadələşdirilmiş vergi: kim hansı rejimdədir

Güzəştləri başa düşmək üçün əvvəlcə iaşədə vergi rejimlərini xatırlayaq (DVX-nin 2026-cı il «Sadələşdirilmiş vergi» bukletinə görə):

• Dövriyyəsi ardıcıl 12 ayın istənilən ayında 200 000 AZN-dən çox olmayan və ƏDV qeydiyyatında olmayan müəssisə sadələşdirilmiş vergini 2% ilə ödəyə bilər.
• Dövriyyəsi 200 000 AZN-i keçən iaşə müəssisəsi ya ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyata alınır, ya da həddin keçildiyi aydan sonrakı ayın 1-dən 10 gün ərzində vergi orqanına yazılı ərizə verib 8% sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olur.

Yeni güzəştlər bu üç qrupa fərqli təsir edir: 8%-də olanlar üçün dərəcə azalır, ƏDV ödəyiciləri üçün vergi bazası kiçilir, 2%-də olanlar isə 0,5 əmsal sayəsində bu rejimdə daha uzun qala bilir.

Sadələşdirilmiş vergi necə hesablanır: nümunə

Rüb ərzində kassaya və hesaba daxil olan bütün pul (ümumi hasilat) və satışdankənar gəlirlər dərəcəyə vurulur. Xərclər çıxılmır: ət, icarə, maaş vergini azaltmır. Ödəmə mənbəyində vergisi artıq tutulmuş gəlirlər bazaya daxil edilmir.

Gənclikdə 30 yerlik kafe ƏDV qeydiyyatında deyil və 2% ödəyir. Yanvarda dövriyyə 18 000 AZN, fevralda 16 500 AZN, martda 21 000 AZN olub, cəmi 55 500 AZN. Rüb üzrə vergi 55 500 × 2% = 1 110 AZN-dir, bəyannamə və ödəniş 20 aprelədək.

Bu rejimin rahatlığı da, riski də eyni yerdədir. Hesab bir dəqiqəlik işdir, amma kafe həmin rübü zərərlə bağlasa belə, 1 110 AZN yenə ödənilir. Ona görə vergini «mənfəətdən faiz» kimi yox, dövriyyədən sabit xərc kimi planlaşdırın. 8% rejimində hesab eynidir, sadəcə 2026-cı ildən kart ödənişlərinin bir hissəsi 6%-lə sayılır. Bunu aşağıdakı nümunədə göstəririk.

8% əvəzinə 6%: nağdsız ödənişlər üzrə sadələşdirilmiş vergi

Vergi Məcəlləsinin 220.1-1-ci maddəsinə görə, 8% sadələşdirilmiş vergi ödəyən iaşə müəssisəsi əhaliyə göstərilən xidmətlər üzrə NKA-ya inteqrasiya olunmuş POS-terminal vasitəsilə alınan nağdsız ödənişlərdən 2026-cı il yanvarın 1-dən 3 il müddətinə 6% ödəyir. Qalan dövriyyəyə (nağd ödənişlər və şərtə uyğun gəlməyən digər daxilolmalar) əvvəlki kimi 8% tətbiq olunur.

Nümunə (hesablama bizimdir). Restoranın bir aylıq dövriyyəsi 50 000 AZN-dir, bunun 30 000 AZN-i qonaqların NKA-ya inteqrasiya olunmuş terminalla kartla ödənişləridir.

Bu ödəniş strukturu ilə qənaət ayda 600 AZN, ildə 7 200 AZN olur. Kart payı nə qədər çox olsa, qənaət də o qədər böyükdür.

Rəsmi mətndə söhbət əhalidən POS-terminal vasitəsilə alınan ödənişlərdən gedir. Məsələn, şirkətin bank köçürməsi ilə ödədiyi korporativ sifariş bu tərifə uyğun gəlmir. Belə halları mühasibinizlə ayrıca dəqiqləşdirin.

ƏDV ödəyiciləri: nağdsız dövriyyənin 50%-i çıxılır

Vergi Məcəlləsinin 174.5-ci maddəsinə görə, ƏDV ödəyicisi olan iaşə müəssisəsi hesabat dövründə əhalidən NKA-ya inteqrasiya olunmuş POS-terminal vasitəsilə aldığı nağdsız ödənişlərdən formalaşan dövriyyənin 50%-ni ƏDV tutulan ümumi dövriyyədən çıxır. Bu da 2026-cı il yanvarın 1-dən 3 il müddətinədir.

DVX-nin rəsmi nümunəsi. Fərdi sahibkarın yanvar ayında dövriyyəsi 80 000 AZN olub, bunun 30 000 AZN-i POS-terminal ilə ödənişlərdir.

• Çıxılan hissə: 30 000 × 50% = 15 000 AZN
• ƏDV-yə cəlb olunan dövriyyə: 80 000 − 15 000 = 65 000 AZN, 18% dərəcə ilə

Sadə hesabla, 15 000 AZN-lik baza ayda təxminən 2 700 AZN (15 000 × 18%) az ƏDV deməkdir; dəqiq məbləği mühasibiniz hesablayır. Bundan əlavə, ƏDV-nin azalmasından əldə olunan gəlir mənfəət vergisindən (Vergi Məcəlləsi, 106.1.34-cü maddə), fərdi sahibkarlar üçün isə gəlir vergisindən (102.1.41-ci maddə) azaddır.

0,5 əmsal: dövriyyə hədləri necə hesablanır

200 000 AZN həddi

2026-cı il yanvarın 1-dən ƏDV qeydiyyatı və sadələşdirilmiş vergi hüququ üçün 200 000 AZN həddi hesablananda pərakəndə ticarət və əhaliyə xidmətlər üzrə POS-terminal ilə nağdsız dövriyyə yarısı ilə (0,5 əmsal) nəzərə alınır (Vergi Məcəlləsi, 155.1-1 və 218.1-1-ci maddələr).

DVX-nin nümunəsi əsasında. Sumqayıtda 2% sadələşdirilmiş vergi ödəyən restoranın ardıcıl 12 ayda dövriyyəsi 190 000 AZN-dir, bunun 150 000 AZN-i POS-terminal vasitəsilə olub. Hədd üçün hesablanan dövriyyə: 190 000 − 150 000 × 0,5 = 115 000 AZN. Bu, 200 000 AZN-dən azdır, yəni restoran 2% rejimində qalır və dövriyyəsi artsa da həddə daha gec çatacaq.

Diqqət: əmsal yalnız 2026-cı il yanvarın 1-dən sonra aparılan əməliyyatlara tətbiq olunur. 2025-ci ilin kart ödənişləri hədd hesablananda tam məbləğlə sayılır.

8%-dən 2%-ə keçid: 100 000 AZN həddi

8% sadələşdirilmiş vergi ödəyən iaşə müəssisəsi aşağıdakı şərtlərlə istənilən vaxt 2% sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi kimi fəaliyyətə davam edə bilər:

1. əvvəlki tam 12 təqvim ayı üzrə vergiyə cəlb olunan əməliyyatların ümumi məbləği 100 000 AZN-dən çox deyil;
2. müəssisə mövcud rejimdə azı 1 il fəaliyyət göstərib;
3. vergi orqanına rəsmi müraciət edilib.

2026-cı ildən bu 100 000 AZN hesablananda da POS-terminal ilə nağdsız dövriyyə 0,5 əmsalla sayılır.

DVX-nin nümunəsi. Əvvəlki 12 ayda dövriyyə 160 000 AZN, bunun 130 000 AZN-i POS-terminal ilə ödənişlərdir. Hesablanan məbləğ: 160 000 − 130 000 × 0,5 = 95 000 AZN. Bu, 100 000 AZN-dən azdır, ona görə müəssisə 2% dərəcəsinə keçmək hüququ qazanır.

Əsas şərt: NKA-ya inteqrasiya olunmuş POS-terminal

Bütün nağdsız güzəştlər eyni şərtə bağlıdır: ödəniş nəzarət-kassa aparatına vahid əməliyyat sistemində inteqrasiya olunmuş POS-terminal vasitəsilə aparılmalıdır. DVX-nin 2026-cı il bukletində əlavə olunur ki, nağdsız ödənişlərdə NKA çekindəki tranzaksiya nömrəsi (RRN) vergi orqanına ötürülməlidir; bu məlumat inteqrasiya olunmayanda güzəştdən istifadə mümkün deyil və bəyannamələrdə uyğunsuzluq yarana bilər. DVX bunun üçün e-kassa operatorunuza müraciət etməyi tövsiyə edir.

Yəni kart terminalı NKA-dan ayrı işləyirsə və kassir məbləği hər iki aparata ayrıca daxil edirsə, bu ödənişlər güzəştə düşməyə bilər. NKA ilə restoran proqramının fərqini kassa aparatı və restoran proqramı yazısında izah etmişik.

İşçilər: maaşdan 3% gəlir vergisi

Vergi Məcəlləsinin 101.1-1-ci maddəsinə edilən dəyişikliyə görə, neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olmayan və qeyri-dövlət sektoruna aid işəgötürəndə işləyənlərin 2 500 AZN-ə qədər aylıq maaşından gəlir vergisi:

• 2026-cı ildə 3%,
• 2027-ci ildə 5%,
• 2028-ci ildən 7% tutulur.

2025-ci ilin sonuna qədər bu maaşlardan gəlir vergisi tutulmurdu. Məsələn, 800 AZN maaş alan ofisiant üçün 2026-cı ildə vergi 18 AZN olur: əsas iş yerində 2 500 AZN-dək maaşın 200 AZN-i vergidən azaddır, yəni (800 − 200) × 3%. Məcəllənin 102-ci maddəsində güzəşti olan işçilər üçün hesab fərqli ola bilər. DVX-nin izahına görə, maaşdan tutulan sığorta haqlarında dəyişiklik olmayıb. Komanda büdcəsini 2027 və 2028-ci illər üçün planlaşdırarkən artan dərəcəni nəzərə alın.

Qonaqlar: «ƏDV geri al»

Müəssisə ƏDV ödəyicisidirsə, qonaq ödədiyi ƏDV-nin bir hissəsini geri ala bilər: nağdsız ödənişdə 17,5%, nağd ödənişdə 5%. ƏDV qeydiyyatında olmayan müəssisədə bu mexanizm tətbiq olunmur. Bu da qonaqları kartla ödəməyə həvəsləndirən amildir.

İndi nə etməli

1. Rejiminizi dəqiqləşdirin. 2%, 8% və ya ƏDV: hansı güzəşt sizə aiddir?
2. E-kassa operatorunuza zəng edin. Kart terminalınız NKA-ya inteqrasiya olunubmu, RRN vergi orqanına ötürülürmü?
3. Nağd və kart payını hər həftə izləyin. Güzəşt kart dövriyyəsindən asılıdır, ona görə bu nisbəti ay sonunda yox, hər həftə görün.
4. Kart ödənişini rahat edin. Terminal hər zaman işlək olsun, ofisiant onu masaya gətirsin, kassada «kartla ödəniş olmur» deyilməsin.
5. Hədləri izləyin. 2%-dəsinizsə, 0,5 əmsalla 200 000 AZN-ə nə qədər qaldığını, 8%-dəsinizsə, 100 000 AZN şərtini mühasiblə birlikdə hesablayın.
6. Maaş büdcəsini yeniləyin. 3%-lik gəlir vergisini və gələn illərin dərəcələrini nəzərə alın.

Dishment hesabatlarında kart payını necə görmək olar

Dishment-də hər növbənin X və Z hesabatı və gün bağlananda gələn yekun gəliri ödəniş üsulları üzrə, nağd və kart ayrıca göstərir. Hesabatlar bölməsində istənilən dövrü seçib həftəlik müqayisə edə bilərsiniz, bildirişlər modulu isə günün yekununu ödəniş üsulları ilə birlikdə Telegram-a göndərir.

Bu rəqəmlər idarəetmə üçündür: vergi bazası NKA və DVX-nin məlumatına əsasən müəyyən olunur. Maliyyə modulu da xərcləri və real mənfəəti göstərir, amma rəsmi mühasibatlığı və vergi hesabatlarını əvəz etmir. Vergi qənaətinin marjanıza necə təsir etdiyini görmək üçün yeməklərin maya dəyərini də bilmək lazımdır; bu barədə food cost hesablanması yazısına baxın.

Tez-tez verilən suallar

İctimai iaşədə sadələşdirilmiş vergi neçə faizdir?

Dövriyyəsi 200 000 AZN-ə qədər olan və ƏDV qeydiyyatında olmayan müəssisə üçün 2%. Dövriyyəsi 200 000 AZN-i keçib 8% rejimini seçən iaşə müəssisəsi üçün 8%, amma 2026-cı ildən 3 il müddətinə NKA-ya inteqrasiya olunmuş POS-terminal ilə əhalidən alınan nağdsız ödənişlərə 6%.

6% güzəştini almaq üçün ərizə vermək lazımdır?

Rəsmi sənədlərdə ayrıca ərizə tələbi qeyd olunmur, əsas şərt texnikidir: NKA-ya inteqrasiya olunmuş POS-terminal və RRN-in vergi orqanına ötürülməsi. 8%-dən 2%-ə keçid üçün isə vergi orqanına rəsmi müraciət tələb olunur. Bəyannamədə necə əks etdirmək lazım olduğunu mühasibinizdən soruşun.

Restoran proqramı vergi güzəşti üçün kifayətdirmi?

Xeyr. Güzəşt NKA və bank POS-terminalının inteqrasiyasından asılıdır. Dishment kimi restoran proqramı fiskal çek vermir və bu şərtə təsir etmir, sadəcə nağd və kart payını izləməyə kömək edir.

0,5 əmsal keçən ilin kart ödənişlərinə də tətbiq olunur?

Xeyr. DVX-nin izahına görə, əmsal yalnız 2026-cı il yanvarın 1-dən sonra aparılan əməliyyatlara tətbiq edilir.

Sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsi nə vaxt verilir?

Rübdə bir dəfə, rüb bitəndən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq. Vergi də həmin müddətdə ödənilir. 2% hüququ olan müəssisə bu rejimdən imtina etmək istəyirsə, hər il 20 aprelədək vergi orqanına yazılı məlumat verir, əks halda əvvəlki ilin metodu davam edir.

Sadələşdirilmiş vergi ödəyən ƏDV və gəlir vergisi də ödəyirmi?

Həmin fəaliyyət üzrə yox: hüquqi şəxs ƏDV və mənfəət vergisi, fərdi sahibkar isə gəlir vergisi və ƏDV ödəmir. İşçilərin maaşından tutulan gəlir vergisi və sığorta haqları isə ayrıca məsələdir, onları işəgötürən kimi hər halda ödəyirsiniz.

Güzəştlər nə vaxta qədər qüvvədədir?

6% dərəcə və ƏDV-də 50% çıxılma 2026-cı il yanvarın 1-dən 3 il müddətinə müəyyən edilib.

Mənbələr

• DVX, «İctimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərin nəzərinə» (flayer, 2026): taxes.gov.az
• DVX, «Sadələşdirilmiş verginin ödəyiciləri bunları bilməlidirlər» (0,5 əmsal, flayer, 2026): taxes.gov.az
• DVX, «Sadələşdirilmiş vergi» bukleti, 2026: taxes.gov.az
• DVX, «Vergi Məcəlləsində edilmiş dəyişikliklər suallar və cavablarda», 2026: taxes.gov.az

Məlumat 2026-cı ilin oktyabr ayına aiddir və hüquqi və ya vergi məsləhəti deyil. Nümunələrdəki hesablamalar sadələşdirilib. Öz vəziyyətiniz üçün mühasibinizə və ya Dövlət Vergi Xidmətinə (195-1 Çağrı Mərkəzi) müraciət edin.