Məzmuna keç

Texnologiya· 14 dəq oxu· Dishment komandası

Nəzarət kassa aparatı (NKA): qaydalar, qeydiyyat, cərimələr və restoran proqramı

Nəzarət kassa aparatı (NKA, onlayn kassa) nədir və kimə məcburidir: istismar qaydaları, çek və Z-hesabat, qeydiyyat və qeydiyyatdan çıxarılma, cərimələr, restoran proqramı ilə birgə iş.

Kafe və ya restoran açanlar tez-tez iki fərqli şeyi eyni sözlə adlandırır: «kassa». Biri vergi orqanına çek göndərən nəzarət kassa aparatıdır (NKA, onlayn kassa, elektron kassa və ya qısaca e-kassa). Digəri ofisiantın sifariş qəbul etdiyi, mətbəxin bileti gördüyü, sahibin axşam hesabata baxdığı restoran kassa proqramıdır. Onları qarışdıranda ya artıq pul ödənilir, ya da daha pis, qanunun tələbi yerinə yetirilmir.

Burada sadə dillə izah edirik: nəzarət kassa aparatı nədir və iaşədə kimə məcburidir, istismar qaydaları nə tələb edir (çek, Z-hesabat, nasazlıq, sənədlər), NKA qeydiyyatdan necə keçirilir və qeydiyyatdan necə çıxarılır, çek verilməməsinə görə cərimələr nə qədərdir, restoran proqramı NKA-nın etmədiyi hansı işləri görür və növbə ərzində ikisi yan-yana necə işləyir.

Nəzarət kassa aparatı (NKA) nədir və kimə məcburidir

Nəzarət kassa aparatı pul hesablaşmalarını qeydə alan, fiskal çek çap edən və məlumatı Dövlət Vergi Xidmətinə (DVX) ötürən qurğudur. Restoran, kafe, kofe şop və çayxana da daxil olmaqla bütün ictimai iaşə obyektləri əhali ilə pul hesablaşmalarını NKA vasitəsilə aparmalıdır.

Dövlət Vergi Xidmətinin izahına görə, e-kassa iki hissədən ibarət vahid qurğudur: proqram kassası və nəzarət mexanizmi qurğusu (NMQ). NMQ hər çek üçün unikal identifikator (fiskal ID) yaradır, əməliyyatları saxlayır və internet olan kimi məlumatı vergi orqanının informasiya sisteminə real vaxt rejimində ötürür. İnternet olmayanda NMQ məlumatı 7 günə qədər saxlayır; bu müddətdə ötürülməsə, aparat yeni çek vurmağa icazə vermir.

Əsas qaydalar:

  • Ölkədə yalnız dövlət reyestrinə daxil edilmiş e-kassa modellərindən istifadə etmək olar. Reyestr və qeydiyyatdan keçmiş operatorların siyahısı e-kassa.gov.az portalındadır.
  • E-kassanı operator təqdim edir: müqavilə bağlanır, operator aparatı quraşdırır, siz onu elektron kabinetdə qəbul aktını təsdiqləməklə aktivləşdirirsiniz. Texniki baxış və təmir də operatorun işidir.
  • İstismar qaydaları Nazirlər Kabinetinin 1 avqust 2019-cu il tarixli 338 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilib («Nəzarət-kassa aparatlarının istismarı Qaydaları»), 2024-cü ilin fevralında Nazirlər Kabinetinin 68 nömrəli qərarı ilə onlara dəyişikliklər edilib.

Onlayn kassa və elektron kassa: köhnə kassa aparatından fərqi

Bu gün «nəzarət kassa aparatı» deyiləndə praktikada onlayn kassa (e-kassa) nəzərdə tutulur. «Elektron kassa», «onlayn kassa aparatı» və «e-kassa» eyni qurğunun adlarıdır, vergi qanunvericiliyində isə o, nəzarət-kassa aparatı adlanır. Keçid Nazirlər Kabinetinin 14 fevral 2019-cu il tarixli 52 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş qrafik üzrə mərhələlərlə aparılıb. Köhnə tip aparatdan fərqi budur: e-kassa vergi orqanının sisteminə real vaxt rejimində qoşulur, hər çekə fiskal ID verir və çekdə QR kod çap edir. Çek yalnız fiskal ID uğurla alındıqdan sonra formalaşmış sayılır.

İaşədə NKA kimə məcburidir

DVX-nin «Onlayn kassanın tətbiqi» bukletinə (2026) görə, 1 yanvar 2023-cü ildən bütün ölkə ərazisində pərakəndə ticarət, ictimai iaşə, mehmanxanalar, tibb müəssisələri, bərbərxana və gözəllik salonları pul hesablaşmalarını meyarlara cavab verən və vergi orqanının sisteminə qoşulan e-kassa vasitəsilə aparmalıdır. Bukletdəki istisnalar (qəzet və jurnal satışı, bazarlarda kənd təsərrüfatı məhsullarının satışı, kommunal xidmətlər və s.) arasında iaşə fəaliyyəti yoxdur. Restoran, kafe, kofe şop, çayxana, fast-food: hamısı ictimai iaşədir.

NKA nə edir

  • Fiskal çek çap edir. Çekdə vergi ödəyicisinin adı və VÖEN-i, obyektin ünvanı, mallar və ya xidmətlər, məbləğ, ödəniş üsulu (nağd, nağdsız), fiskal ID və QR kod olur.
  • Məlumatı vergi orqanına ötürür. Hər çek DVX-nin sisteminə düşür.
  • Qonağa çeki yoxlamağa imkan verir. Qonaq çekdəki fiskal ID-ni e-kassa.gov.az portalında «Çeki yoxla» xidmətinə daxil edib çekin həqiqi olub-olmadığını görə bilər.
  • «ƏDV geri al» ilə bağlıdır. Müəssisə ƏDV ödəyicisidirsə, qonaq ödədiyi ƏDV-nin bir hissəsini geri ala bilər: nağdsız ödənişdə 17,5%, nağd ödənişdə 5%. Bunun üçün qonağın əlində düzgün NKA çeki olmalıdır.

NKA-nın etmədiyi isə çoxdur: o, masanı, sifarişin mətbəxə getdiyini, yeməyin maya dəyərini, ofisiantın neçə yemək ləğv etdiyini bilmir. Onun işi pul hesablaşmasını fiskal qaydada rəsmiləşdirməkdir.

Dishment kassasında ödəniş pəncərəsi: nağd, kart, hesabı bölmək, çaypulu və qalıq
Nağd ödəniş: qonaq 60 ₼ verir, kassa 9.50 ₼ qalığı özü hesablayır. Fiskal çeki isə NKA vurur (demo məlumatlar)

Nəzarət kassa aparatının istismarı qaydaları: çek, Z-hesabat, sənədlər

Qısa desək: hər pul hesablaşmasında qonağa tələblərə uyğun fiskal çek verilməli, aparat saz və internetə qoşulu saxlanmalı, nasazlıq barədə isə dərhal vergi orqanına və operatora xəbər verilməlidir. İstifadəçinin vəzifələri «Nəzarət-kassa aparatlarının istismarı Qaydaları»nın 8.3-cü bəndində sadalanıb.

Çekdə nə olmalıdır

Vergi Məcəlləsinin 50.8-ci maddəsinə görə NKA çekində, o cümlədən, bunlar göstərilir:

  • vergi ödəyicisinin adı və VÖEN-i, çekin tarixi və saatı;
  • obyektin adı, vergi orqanındakı uçot kodu və ünvanı;
  • malın və ya xidmətin adı, ölçü vahidi, miqdarı, qiyməti və yekun məbləğ, o cümlədən ƏDV-nin və ya sadələşdirilmiş verginin dərəcəsi və məbləği;
  • cari növbədə vurulmuş çeklərin sayı və çekin nömrəsi;
  • aparatın markası, zavod nömrəsi, fiskal rejim nişanı, QR kod və nəzarət mexanizmi qurğusunun qeydiyyat nömrəsi;
  • ödənilmiş və qaytarılan məbləğ, ödənişin forması (nağd, nağdsız, bonus, hədiyyə kartı);
  • çekin növü: satış, geri qaytarma, ləğvetmə, avans (beh) ödənişi, nisyə satış üzrə ödəniş.

Bu məlumatların olmadığı çekə görə də maliyyə sanksiyası tətbiq olunur (aşağıda cərimələr bölməsinə baxın). Menyuda yeməyin adını və vergi dərəcəsini NKA-da düzgün qurmaq ona görə vacibdir.

Z-hesabat və növbə

NKA növbə ilə işləyir: çekdə cari növbənin çek sayı göstərilir, növbə isə NKA-nın fiskal Z-hesabatı ilə bağlanır. Aparatı qeydiyyatdan çıxarmazdan əvvəl də sonuncu növbə bağlanmalıdır. Z-hesabatın hansı tezlikdə çıxarılmalı olduğunu baxdığımız rəsmi materiallarda konkret müddət kimi tapmadıq, ona görə bunu operatorunuzun təlimatından və DVX-dən dəqiqləşdirin. Çox müəssisə fiskal növbəni hər iş gününün sonunda bağlayır: belə olanda NKA-nın yekunu günün kassası və bank terminalı ilə asan tutuşdurulur.

Nasazlıq, təmir və sənədlər

  • Nasazlıq olanda dərhal vergi orqanına və operatora xəbər verin. DVX-nin bukletinə görə operator çağırışdan sonra ən geci 36 saat ərzində təmiri təmin etməlidir, bu müddətdə düzəltmək mümkün olmasa, aparatı ehtiyat e-kassa ilə əvəz edir.
  • Aparat işləməyəndə əməliyyatlar «NKA-nın nasaz olduğu dövrdə aparılan əməliyyatların uçotu kitabı»nda qeyd olunur. Bu kitabı və «Texniki xidmət jurnalı»nı operatordan tələb edin.
  • İnternet olmayanda nəzarət mexanizmi qurğusu məlumatı 7 gün saxlayır, sonra çek vurmağa icazə vermir. Ona görə NKA-nın internetini restoranın ümumi Wi-Fi-ına güvənmədən ayrıca planlaşdırın.
  • Sənədlər üçün (müqavilə, aktlar, qeydiyyat vərəqəsi, jurnallar) ayrıca məsul şəxs təyin edin: qaydalar sənədlərin uçotunu, saxlanmasını və məhvini təşkil etməyi istifadəçinin vəzifəsi kimi göstərir.
  • İşçiləri öyrədin. Kassirin NKA ilə işləməyi bilməsi də istifadəçinin vəzifəsidir. Aparatın istismara hazırlanması ilə bağlı işlər isə yalnız operatorun nümayəndəsinin iştirakı ilə görülür.

Nəzarət kassa aparatının qeydiyyatı: addım-addım

NKA-nı vergi orqanında qeydiyyata (uçota) operator alır, siz isə sonda aktı elektron kabinetdə təsdiqləyirsiniz. DVX-nin 2026-cı il bukletinə görə addımlar belədir:

  1. Operatora müraciət. Qeydiyyatdan keçmiş e-kassa operatoruna VÖEN-i, fiziki şəxssinizsə şəxsiyyət vəsiqənizin surətini və təsərrüfat subyektinin (obyektin) kodunu təqdim edirsiniz.
  2. Müqavilə. Sənədlər yoxlanılır və operatorla müqavilə imzalanır.
  3. Ərizə. Operator e-kassa.gov.az portalında «NKA-nın qeydiyyata alınması haqqında Ərizə»ni doldurur və müqavilənin PDF-i ilə vergi orqanına göndərir.
  4. Yoxlama. Sistem obyektin uçotda olub-olmadığını və aparatın başqa obyektdə qeydiyyatda olmadığını yoxlayır. Uyğunsuzluq yoxdursa, operatorun elektron kabinetinə sertifikat faylı gəlir.
  5. Quraşdırma. Operator sertifikatı nəzarət mexanizmi qurğusuna yazır, aparatı obyektdə quraşdırır və Akt tərtib edib portal vasitəsilə DVX-yə təqdim edir.
  6. Təsdiq. Siz İnternet Vergi İdarəsindəki elektron kabinetinizə daxil olur, aktın nömrəsini yazır, aktla tanış olub onu gücləndirilmiş elektron imza ilə təsdiqləyirsiniz.
  7. Qeydiyyat vərəqəsi. Kabinetinizə «NKA-nın qeydiyyat vərəqəsi» gəlir (istəsəniz kağız formada da verilir). Bundan sonra e-kassa aktivləşir.

Nəzarət mexanizmi qurğusunun sertifikatı 3 il müddətinə verilir. Müddətin bitməsinə 7 gün qalmış kabinetə bildiriş gəlir, yeni sertifikatı operator yükləyir. Açılışa hazırlaşırsınızsa, gücləndirilmiş elektron imzanı və obyektin vergi uçotunu əvvəlcədən həll edin, çünki onlarsız 4-cü və 6-cı addımlar alınmayacaq.

Nəzarət kassa aparatının qeydiyyatdan çıxarılması və ərizə

Aparatı qeydiyyatdan çıxarmaq üçün NKA-da sonuncu növbəni bağlayır və elektron kabinetdən «NKA-nın qeydiyyatdan çıxarılması haqqında Ərizə» göndərirsiniz, qalan işi operator görür. Bu, adətən obyekt bağlananda və ya aparatdan imtina ediləndə lazım olur. Addımlar DVX bukletinə görə:

  1. NKA-da sonuncu növbəni bağlayın.
  2. Gücləndirilmiş elektron imza ilə vergi orqanına «NKA-nın qeydiyyatdan çıxarılması haqqında Ərizə» göndərin.
  3. Sistem həmin obyektdə operativ vergi nəzarəti tədbirinin keçirilib-keçirilmədiyini yoxlayır. Keçirilirsə, tədbir bitənə qədər ərizənin icrasından imtina barədə bildiriş gəlir.
  4. Ərizədə uyğunsuzluq yoxdursa, vergi orqanı operatora bildiriş göndərir. Operator 5 iş günü ərzində nəzarət mexanizmi qurğusundakı məlumatların tam ötürüldüyünü yoxlayır, lazım olsa ötürür, sonra sertifikatı silib qurğunu sıfırlayır.
  5. Operator uçotdan çıxarılma aktını portal vasitəsilə vergi orqanına göndərir, aparatın statusu dəyişir və kabinetinizə bildiriş gəlir. Akt 5 iş günü ərzində göndərilməsə, ərizənin icrasından imtina edilir.

Aparat yanğında yararsız olubsa, ərizəyə yanğın mühafizə bölməsinin arayışı, oğurlanıb və ya itibsə, polis şöbəsinin arayışı əlavə olunur.

Dishment-in çap etdiyi X-hesabat və Z-hesabat: satışlar, ödəniş üsulları, nağd pul və fərq
Solda X-hesabat (növbə açıqdır), sağda Z-hesabat (növbə bağlandı, sayılan pul və fərq ilə). Bunlar idarəetmə hesabatlarıdır, NKA-nın fiskal Z-hesabatı deyil (demo məlumatlar)

Restoran kassa proqramı nə edir

Restoran proqramı müəssisənin gündəlik işini idarə edir:

  • Zal və masalar. Masaların canlı sxemi: boşdur, oturublar, yemək gözləyirlər, hesab çap olunub.
  • Sifariş mətbəxə. Ofisiant planşetdən sifarişi göndərir, bilet dərhal lazımi stansiyanın ekranına və ya printerinə düşür.
  • Çekin bölünməsi və birləşdirilməsi. Altı nəfərlik masa ayrı-ayrı ödəmək istəyəndə kalkulyatora ehtiyac qalmır.
  • Nəzarət. Ləğv səbəb tələb edir və audit jurnalına düşür; kim nəyi, nə vaxt etdiyi görünür.
  • Anbar və texniki kartlar. Hər satış xammalı silir, maya dəyəri və marja hesablanır.
  • Personal və hesabatlar. Növbələr, gəlir, yeməklər, ofisiantlar, ləğvlər, ödəniş üsulları.
Kassa aparatı (NKA)Restoran kassa proqramı
Əsas işiFiskal çek və vergi orqanına ötürməZal, mətbəx, anbar, personal, hesabatlar
Qanunla tələb olunurmuBəli, iaşədə pul hesablaşmaları üçünXeyr, idarəetmə alətidir
Kim təqdim edirQeydiyyatdan keçmiş e-kassa operatoruProqram təminatı satıcısı
Masalar və sifarişlərYoxdurVar
Mətbəx biletləriYoxdurEkran və ya printer
Maya dəyəri və anbarYoxdurVar (modulla)
Ləğv və endirimlərə nəzarətYoxdurSəbəb, audit jurnalı
Qonağa verilən sənədFiskal çekHesab (fiskal deyil)

Yəni sual «NKA, yoxsa proqram?» deyil. NKA qanunun tələbidir, restoran proqramı isə işi idarə etmək üçündür. İkisi fərqli işlər görür. Bütün xərcləri bir yerdə görmək üçün restoran proqramının qiyməti yazısına baxın.

Restoranda NKA, POS-terminal və kassa proqramı növbədə birlikdə necə işləyir

Dishment fiskal çek vermir və NKA ilə inteqrasiya olunmayıb. O, müəssisənin NKA-sı ilə yanaşı işləyir. Tipik axşam belə keçir:

  1. Sifariş. Ofisiant planşetdə masanı açır, sifarişi daxil edir və mətbəxə göndərir. Bilet aşpazın ekranına və ya printerinə düşür.
  2. Hesab. Qonaq hesabı istəyəndə ofisiant restoran proqramından hesabı çap edir. Bu, fiskal çek deyil, qonaq üçün məlumatdır.
  3. Ödəniş və fiskal çek. Kassir ödənişi NKA-da rəsmiləşdirir, kartla ödənişdə bank POS-terminalından istifadə olunur. Qonaq NKA-nın fiskal çekini alır.
  4. Çekin bağlanması. Kassir restoran proqramında çeki ödəniş üsulu (nağd və ya kart) ilə bağlayır.
  5. Günün sonu. Proqramdakı növbə yekunu (nağd və kart ayrıca) NKA-nın və bank terminalının günlük yekunu ilə tutuşdurulur.

Bu sxemdə məbləğ iki yerdə qeyd olunur, ona görə səhv riski var. Onu azaltmaq üçün:

  • Hər gün tutuşdurma aparın. Proqramdakı nağd və kart məbləğləri NKA və terminalla üst-üstə düşməlidir. Fərq varsa, həmin gün axtarın, ay sonuna saxlamayın.
  • Menyunu eyni saxlayın. NKA-da mal və xidmət siyahısı varsa, adlar və qiymətlər proqramdakı menyu ilə uyğun olsun.
  • Ləğv və endirimlərə baxın. Hesab çap olunduqdan sonra yeməyin silinməsi və ya endirim çekin «kiçilməsinin» ən çox rast gəlinən yoludur. Bunu necə tutmaq olar, restoranda oğurluq və nəzarət yazısında izah etmişik.

NKA-ya inteqrasiya olunmuş POS-terminal və 2026-cı il güzəşti

2026-cı ilin 1 yanvarından 3 il müddətinə iaşə müəssisələri üçün nağdsız ödənişlərlə bağlı vergi güzəştləri tətbiq olunur: məsələn, 8% sadələşdirilmiş vergi ödəyən müəssisə üçün POS-terminal vasitəsilə əhalidən alınan nağdsız ödənişlər üzrə dərəcə 6%-dir, ƏDV ödəyicisi üçün isə belə dövriyyənin 50%-i ƏDV tutulan dövriyyədən çıxılır.

Əsas şərt: nağdsız ödəniş nəzarət-kassa aparatına vahid əməliyyat sistemində inteqrasiya olunmuş POS-terminal vasitəsilə aparılmalıdır, NKA çekində isə nağdsız əməliyyatın tranzaksiya nömrəsi (RRN) vergi orqanına ötürülməlidir. DVX bunun üçün e-kassa operatoruna müraciət etməyi tövsiyə edir.

Burada söhbət bank kartı terminalı ilə NKA arasındakı əlaqədən gedir. Restoran proqramı bu şərtə təsir etmir: Dishment nə NKA-dır, nə də bank terminalıdır, güzəşt hüququnu nə verir, nə də əlindən alır. Güzəştin bütün şərtlərini və AZN ilə nümunələri ayrıca yazıda ətraflı izah edəcəyik.

Dishment-in qonaq çeki və mətbəx üçün sifariş çapı
Solda qonaq çeki: altında «Fiskal sənəd deyil» yazılıb, fiskal çeki NKA vurur. Sağda mətbəxə gedən çap: yalnız yeməklər, çəki və modifikatorlar (demo məlumatlar)

Nəzarət kassa aparatı cərimələri: çek verilməsə nə olur

Çek verilmədikdə, az məbləğə verildikdə və ya hesablaşma NKA-sız aparıldıqda Vergi Məcəlləsinə əsasən maliyyə sanksiyası 1 000 AZN-dən başlayır və təqvim ili ərzində təkrarlandıqca 6 000 AZN-ə qədər artır. DVX-nin rəsmi saytında və 2026-cı il bukletində sanksiya bu hallar üçün göstərilir:

  • e-kassa olmadan, qeydiyyatdan keçməmiş və ya texniki tələblərə cavab verməyən, o cümlədən Vergi Məcəlləsinin 50.8-ci maddəsinə uyğun olmayan çek verən aparatla əhali ilə hesablaşma aparıldıqda;
  • alıcıya çek verilmədikdə və ya ödənilmiş məbləğdən az məbləğə çek verildikdə;
  • e-kassadan istifadə dayandırıldıqda hesablaşmaların qeydiyyatı qaydaları pozulduqda;
  • POS-terminal məcburi olan obyektdə quraşdırılmadıqda və ya quraşdırılmış terminalla nağdsız ödənişdən imtina edildikdə.

Məbləğ təqvim ili ərzində pozuntunun sayına görə artır:

Təqvim ili ərzindəMaliyyə sanksiyası
Birinci dəfə1 000 AZN
İkinci dəfə3 000 AZN
Üç və daha çox dəfə6 000 AZN

POS-terminal pozuntusu NKA-sız hesablaşma ilə eyni vaxtda baş verərsə, bukletə görə sanksiya bir dəfə tətbiq edilir. Bu rəqəmlər DVX-nin 2026-cı ilin iyununda yayımladığı xəbərdə də təkrarlanır. Sanksiyanın tətbiqi ilə bağlı konkret halınızı (məsələn, ilk pozuntuya münasibəti) mühasibinizlə və ya DVX ilə dəqiqləşdirin.

NKA seçərkən nəyi soruşmalı

  1. Operator və model. Operatorun və modelin e-kassa.gov.az-dakı reyestrdə olduğunu yoxlayın.
  2. Xidmət müqaviləsi. Texniki xidmət, təmir, proqram yeniləmələri və ehtiyat aparat müqavilədə yazılsın. Aparatın və xidmətin qiyməti model və operatora görə fərqlənir, ona görə bir neçə operatordan yazılı təklif alın.
  3. Bank POS-terminalı ilə inteqrasiya. Nağdsız ödənişlərin RRN məlumatı ilə NKA-ya bağlanmasını operator təmin edə bilirmi? 2026-cı il güzəşti məhz bundan asılıdır.
  4. İnternet. Aparat hansı bağlantı ilə işləyir (Wi-Fi, Ethernet, SIM)? 7 günlük oflayn limitini unutmayın.
  5. Təmir zamanı əvəzedici aparat. Operator 36 saatlıq təmir müddətinə necə əməl edir və ehtiyat e-kassanı nə qədər tez gətirir?
  6. Çek lenti və printer. Lentin ölçüsü və harada satıldığı.
  7. Nasazlıq kitabı. NKA işləmədiyi dövrdə əməliyyatların qeyd olunduğu kitabı operatordan tələb edin və harada saxlandığını işçilərə göstərin.

Dishment burada nə edir

Dishment idarəetmə sistemidir: kassa proqramı masalar, sifarişlər, mətbəx, çekin bölünməsi, səbəbli ləğvlər; hesabatlar gəliri günlər, yeməklər, işçilər və ödəniş üsulları üzrə göstərir; itki nəzarəti modulu hesabdan sonrakı ləğvləri, yenidən açılan çekləri və kassa fərqlərini özü tapır. Fiskal çeki isə müəssisənin öz NKA-sı verir. Dishment onu əvəz etmir və onunla inteqrasiya olunmayıb.

İnternet kəsiləndə Dishment kassası restoranın içindəki hab ilə işləməyə davam edir (internetsiz iş). NKA-nın 7 günlük oflayn limiti isə ayrıca qaydadır və aparatın öz bağlantısından asılıdır.

Sistem seçərkən digər meyarları da yoxlamaq üçün restoran proqramı necə seçilir siyahısından istifadə edin.

DISHMENT

Bunu öz restoranınızda görmək istəyirsiniz?

Dishment-i 30 dəqiqədə sizin menyunuzla göstərək.

Pulsuz demo

Tez-tez verilən suallar

Nəzarət kassa aparatı (NKA) nədir?

Pul hesablaşmalarını qeydə alan, fiskal çek çap edən və məlumatı vergi orqanına ötürən qurğudur. Bu gün ölkədə onlayn işləyən e-kassalar istifadə olunur: proqram kassası və nəzarət mexanizmi qurğusu (NMQ) birlikdə.

Çek verilməsə cərimə nə qədərdir?

DVX-nin məlumatına görə, alıcıya çek verilmədikdə və ya az məbləğə verildikdə maliyyə sanksiyası təqvim ili ərzində birinci dəfə 1 000 AZN, ikinci dəfə 3 000 AZN, üç və daha çox dəfə 6 000 AZN-dir.

Z-hesabat nə vaxt çıxarılır?

Z-hesabat NKA-da fiskal növbəni bağlayır. Rəsmi materiallarda konkret müddət tapmadıq, ona görə tezliyi operatorunuzun təlimatına və DVX-nin tələblərinə uyğun müəyyən edin. Çox müəssisə növbəni hər iş gününün sonunda bağlayır.

Kassa proqramı nəzarət kassa aparatını əvəz edirmi?

Xeyr. Kassa aparatı qanunla tələb olunur və onu yalnız qeydiyyatdan keçmiş e-kassa operatoru təqdim edir. Restoran proqramı idarəetmə alətidir: zal, mətbəx, anbar, hesabatlar. Dishment NKA ilə yanaşı işləyir, onu əvəz etmir.

Elektron kassa ilə NKA eyni şeydirmi?

Bəli. Elektron kassa, onlayn kassa və e-kassa bu gün istifadə olunan nəzarət-kassa aparatının adlarıdır: vergi orqanına real vaxtda qoşulur və hər çekə fiskal ID verir. Yalnız dövlət reyestrində olan modeli qeydiyyatdan keçmiş operatordan almaq olar.

Kassa aparatı ilə POS-terminal eyni şeydir?

Xeyr. POS-terminal bank kartı ilə ödəniş qəbul edir, NKA isə fiskal çek verir. 2026-cı il vergi güzəştləri üçün POS-terminal NKA-ya vahid əməliyyat sistemində inteqrasiya olunmalıdır. Bunu e-kassa operatorunuzla həll edin.

NKA-nın qeydiyyatdan çıxarılması üçün ərizə necə verilir?

NKA-da sonuncu növbəni bağlayın və elektron kabinetdən gücləndirilmiş elektron imza ilə «NKA-nın qeydiyyatdan çıxarılması haqqında Ərizə» göndərin. Operator 5 iş günü ərzində məlumatların ötürüldüyünü yoxlayır, qurğunu sıfırlayır və uçotdan çıxarılma aktını vergi orqanına göndərir.

Qonaq çekin həqiqi olduğunu necə yoxlaya bilər?

Çekdəki fiskal ID-ni e-kassa.gov.az portalının əsas səhifəsindəki «Çeki yoxla» xidmətinə daxil etməklə.

Mənbələr

  • Dövlət Vergi Xidməti, «Onlayn kassanın tətbiqi» bukleti, 2026 (kimə məcburidir, qeydiyyat, qeydiyyatdan çıxarılma, təmir, məsuliyyət): taxes.gov.az
  • Dövlət Vergi Xidməti, «Onlayn kassanın tətbiqi» kitabçası, 2022 (istifadəçinin vəzifələri): taxes.gov.az
  • Nazirlər Kabinetinin 1 avqust 2019-cu il tarixli 338 nömrəli qərarı, «Nəzarət-kassa aparatlarının istismarı Qaydaları»: nk.gov.az
  • Nazirlər Kabinetinin 5 fevral 2024-cü il tarixli 68 nömrəli qərarı (Qaydalarda dəyişikliklər): nk.gov.az
  • DVX, NKA və POS-terminaldan istifadədən yayınmaya görə maliyyə sanksiyaları: taxes.gov.az
  • DVX xəbəri, iyun 2026: taxes.gov.az
  • DVX, iaşə üçün 2026-cı il dəyişiklikləri (flayer): taxes.gov.az
  • DVX, «Sadələşdirilmiş vergi» bukleti, 2026 (RRN şərti): taxes.gov.az
  • DVX, «Vergi Məcəlləsində edilmiş dəyişikliklər suallar və cavablarda», 2026 («ƏDV geri al» dərəcələri): taxes.gov.az

Məlumat 2026-cı ilin oktyabr ayına aiddir və hüquqi və ya vergi məsləhəti deyil. Konkret vəziyyətiniz üçün mühasibinizə, e-kassa operatorunuza və ya Dövlət Vergi Xidmətinə (195-1 Çağrı Mərkəzi) müraciət edin.

Dishment

Növbəti cüməni Dishment ilə qarşılayın

Sifariş№ 001

30 gün pulsuz. Menyunu birlikdə köçürək, komandanı öyrədək. Kart tələb olunmur.

və ya yazın WhatsApp · +994 50 563 86 36