Maliyyə· 10 dəq oxu· Dishment komandası
Food cost kalkulyatoru: pulsuz Excel şablonu və hesablama qaydası
Excel və ya Google Sheets üçün hazır food cost kalkulyatoru: məhsul qiymətləri, yemək kartı, menyu və həftəlik food cost vərəqləri, köçürmək üçün düsturlar və lülə kabab nümunəsi.
Pulsuz Excel şablonuFood cost kalkulyatoruMəqalədəki cədvəllər və düsturlar hazırdır — Excel və Google Sheets-də açılır.Yüklə (.xlsx)Food cost-u bir dəfə kağızda hesablamaq asandır. Çətini onu hər həftə, hər qiymət dəyişikliyindən sonra yenidən hesablamaqdır. Bunun üçün sadə food cost kalkulyatoru lazımdır: məhsulun qiymətini bir yerdə dəyişirsiniz, bütün yeməklərin maya dəyəri və food cost faizi özü yenilənir.
Aşağıda Excel və ya Google Sheets üçün food cost kalkulyatorunun hazır şablonunu veririk: dörd vərəq, hər sütunun mənası və köçürmək üçün düsturlar. Nümunələrdə lülə kabab və mərci şorbası var. Bütün qiymətlər şərtidir, öz tədarükçülərinizin rəqəmlərini qoyun. Food cost-un nə olduğunu və hansı faizin normal sayıldığını ayrıca yazıda izah etmişik: yeməyin maya dəyəri necə hesablanır.
Food cost kalkulyatoru nə hesablayır
Kalkulyator iki suala cavab verir:
- Bir porsiya neçəyə başa gəlir və food cost neçə faizdir? Food cost % = porsiyanın maya dəyəri ÷ satış qiyməti × 100.
- Həftə ərzində mətbəx əslində nə qədər xammal işlədib? Food cost % = (əvvələ qalıq + alışlar − sonuna qalıq) ÷ mətbəx satışı × 100.
Birinci rəqəm «necə olmalıdır», ikincisi «necə oldu» deməkdir. Aralarındakı fərq itkilərdir: artıq porsiya, xarab olan məhsul, yazılmamış silinmə. Yaxşı şablon hər ikisini yan-yana göstərir.
Şablonun quruluşu: dörd vərəq
| Vərəq | Nə üçündür | Nə qədər tez-tez yenilənir |
|---|---|---|
| Məhsullar | Hər ərzağın alış qiyməti və standart itki faizi | Hər qaimə ilə |
| Kart | Bir yeməyin hesabı: brutto, itki, netto, dəyər, food cost | Resept dəyişəndə |
| Menyu | Bütün yeməklərin maya dəyəri, qiyməti, faizi və marjası | Hər həftə |
| Həftə | Faktiki food cost: qalıq, alış, satış | Hər həftə inventarizasiyadan sonra |
Aşağıdakı cədvəlləri öz faylınıza köçürün. Sütun hərfləri düsturlarda istifadə olunur, ona görə onları dəyişməyin.
1-ci vərəq: Məhsullar (qiymət siyahısı)
Hər ərzaq bir dəfə, bir sətirdə yazılır. Kartlar qiyməti buradan götürür, ona görə qiymət dəyişəndə yalnız bu vərəqi yeniləyirsiniz.
| A: Kod | B: Məhsul | C: Vahid | D: Alış qiyməti, ₼ | E: Standart itki | F: Tədarükçü | G: Qiymət tarixi |
|---|---|---|---|---|---|---|
| M01 | Quzu qiyməsi | kq | 16,00 | 0% | ||
| M02 | Soğan | kq | 1,20 | 15% | ||
| M03 | Lavaş | ədəd | 0,30 | 0% | ||
| M04 | Pomidor və bibər | kq | 3,00 | 10% | ||
| M05 | Göyərti və sumaq | kq | 8,00 | 20% | ||
| M06 | Duz, istiot | kq | 2,00 | 0% | ||
| M07 | Qırmızı mərci | kq | 3,50 | 0% | ||
| M08 | Yerkökü | kq | 1,00 | 20% | ||
| M09 | Kərə yağı | kq | 14,00 | 0% | ||
| M10 | Limon | kq | 4,00 | 0% | ||
| M11 | Un və ədviyyat | dəst | 0,30 | 0% |
Qaydalar: vahid həmişə eyni olsun (göyərtini dəstə ilə alırsınızsa, bir dəstəni çəkib kiloqram qiymətinə çevirin), qiymət ƏDV-siz və ya ƏDV-li, amma bütün vərəqdə eyni cür yazılsın.
2-ci vərəq: Kart (bir yeməyin hesabı)
Yuxarıda yeməyin parametrləri, aşağıda tərkibi. Nümunə: lülə kabab, 1 porsiya.
| Xana | Mənası | Nümunə |
|---|---|---|
| B1 | Yemək | Lülə kabab |
| B2 | Çıxış (porsiya sayı) | 1 |
| B3 | Menyu qiyməti, ₼ | 14,00 |
| B4 | Qiymətdə ƏDV var? (Bəli / Xeyr) | Xeyr |
| B5 | Hədəf food cost | 32% |
Tərkib 8-ci sətirdən başlayır:
| A: Kod | B: Məhsul | D: Brutto | E: İtki | F: Netto | G: Qiymət, ₼ | H: Dəyər, ₼ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| M01 | Quzu qiyməsi | 0,250 kq | 0% | 0,250 kq | 16,00 | 4,00 |
| M02 | Soğan | 0,060 kq | 15% | 0,051 kq | 1,20 | 0,07 |
| M03 | Lavaş | 1 ədəd | 0% | 1 ədəd | 0,30 | 0,30 |
| M04 | Pomidor və bibər | 0,150 kq | 10% | 0,135 kq | 3,00 | 0,45 |
| M05 | Göyərti və sumaq | 0,030 kq | 20% | 0,024 kq | 8,00 | 0,24 |
| M06 | Duz, istiot | 0,005 kq | 0% | 0,005 kq | 2,00 | 0,01 |
| Cəmi | 5,07 |
Nəticə: porsiyanın maya dəyəri 5,07 ₼, food cost 5,07 ÷ 14,00 = 36,2%, porsiyadan marja 8,93 ₼. Hədəf 32%-dirsə, tövsiyə olunan qiymət 5,07 ÷ 0,32 = 15,85 ₼, yuvarlaqlaşdırılmış 15,90 ₼. Qiyməti qaldırmaq yeganə yol deyil: porsiyanı və ya tədarükçünü də yoxlayın.
Diqqət edin: dəyər bruttodan hesablanır, çünki pulu təmizlənməmiş çəkiyə ödəyirsiniz. Netto sütunu mətbəx üçündür: aşpaz boşqaba nə qoymalı olduğunu görür.
Kart vərəqinin düsturları
8-ci sətir üçün yazın və aşağı dartın:
- B8 (məhsulun adı):
=XLOOKUP(A8;Məhsullar!A:A;Məhsullar!B:B;"") - E8 (itki, dəyişdirmək olar):
=XLOOKUP(A8;Məhsullar!A:A;Məhsullar!E:E;0) - F8 (netto):
=D8*(1-E8) - G8 (qiymət):
=XLOOKUP(A8;Məhsullar!A:A;Məhsullar!D:D;0) - H8 (dəyər):
=D8*G8
Yekunlar (məsələn, 20–26-cı sətirlər):
- Partiyanın dəyəri:
=SUM(H8:H19) - Porsiyanın maya dəyəri:
=SUM(H8:H19)/B2 - ƏDV-siz qiymət:
=IF(B4="Bəli";B3/1,18;B3) - Food cost %:
=maya_dəyəri/ƏDV-siz_qiymət(xanaları faiz formatında göstərin) - Marja, ₼:
=ƏDV-siz_qiymət-maya_dəyəri - Tövsiyə olunan qiymət:
=CEILING(maya_dəyəri/B5;0,1), ƏDV ödəyicisisinizsə, nəticəni 1,18-ə vurun.
Excel-in köhnə versiyasında XLOOKUP yoxdursa, onun yerinə VLOOKUP işlədin: =VLOOKUP(A8;Məhsullar!A:G;4;FALSE). Kompüterinizin regional ayarlarından asılı olaraq düsturlarda nöqtəli vergül (;) əvəzinə vergül (,) lazım ola bilər.
Partiya ilə bişən yemək: mərci şorbası
Şorba, plov, sous bir-bir porsiya bişmir. Belə yeməklərdə B2-yə partiyadan çıxan porsiya sayını yazın. Nümunə: bir qazan, 10 porsiya.
| Məhsul | Brutto | Qiymət, ₼ | Dəyər, ₼ |
|---|---|---|---|
| Qırmızı mərci | 1,000 kq | 3,50 | 3,50 |
| Soğan | 0,300 kq | 1,20 | 0,36 |
| Yerkökü | 0,200 kq | 1,00 | 0,20 |
| Kərə yağı | 0,100 kq | 14,00 | 1,40 |
| Limon (verilişdə) | 0,200 kq | 4,00 | 0,80 |
| Un və ədviyyat | 1 dəst | 0,30 | 0,30 |
| Cəmi, 10 porsiya | 6,56 |
Porsiya 6,56 ÷ 10 = 0,656 ₼, yuvarlaqlaşdırılmış 0,66 ₼. 4,50 ₼-lıq qiymətlə food cost 14,6%, marja 3,84 ₼. Şorba ucuz yeməkdir və menyunun orta faizini aşağı salır, kabab isə yuxarı qaldırır. Buna görə food cost-u yeməklər üzrə yox, bütün menyu üzrə də izləmək lazımdır.
3-cü vərəq: Menyu (bütün yeməklər bir yerdə)
Hər yemək üçün bir sətir. B sütunu müvafiq kart vərəqindən link ilə gəlir (məsələn, =Kart!H21), F sütununa isə həftəlik satışı kassa hesabatından yazırsınız.
| A: Yemək | B: Maya dəyəri, ₼ | C: Qiymət, ₼ | D: Food cost | E: Marja, ₼ | F: Satış, ədəd | G: Cəmi marja, ₼ | H: Status |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Lülə kabab | 5,07 | 14,00 | 36,2% | 8,93 | 180 | 1 607,04 | Yoxla |
| Mərci şorbası | 0,66 | 4,50 | 14,6% | 3,84 | 140 | 538,16 | OK |
| Plov | 4,30 | 14,00 | 30,7% | 9,70 | 120 | 1 164,00 | OK |
| Göyərti qutabı | 1,46 | 5,00 | 29,2% | 3,54 | 150 | 531,00 | OK |
| Çay dəsti | 2,40 | 12,00 | 20,0% | 9,60 | 90 | 864,00 | OK |
Düsturlar: D = =B2/C2, E = =C2-B2, G = =E2*F2, H = =IF(D2>Hədəf;"Yoxla";"OK"). Hədəfi ayrıca xanada saxlayın, məsələn 32%. Food cost faizi hədəfdən yuxarı olan sətirləri «Şərti formatlaşdırma» ilə qırmızı rəngləyin.
Bu beş yemək üzrə nəzəri food cost: =SUMPRODUCT(B2:B6;F2:F6)/SUMPRODUCT(C2:C6;F2:F6) = 1 956 ÷ 6 660 = 29,4%.
Cədvəl maraqlı bir şey göstərir: kabab ən yüksək faizə malikdir, amma həftəlik ən çox marjanı da o gətirir. Yalnız faizə baxıb kababı menyudan çıxarmaq səhv olardı. Satış və marjanı birlikdə qiymətləndirmək üçün: menyu mühəndisliyi və ABC analizi.
4-cü vərəq: Həftəlik food cost (faktiki və nəzəri)
Bu vərəq «necə olmalıdır» ilə «necə oldu»nu müqayisə edir. Qalıqları inventarizasiyadan, alışları qaimələrdən, satışı kassa hesabatından götürürsünüz.
| A: Həftə | B: Əvvələ qalıq, ₼ | C: Alışlar, ₼ | D: Sonuna qalıq, ₼ | E: İşlənib, ₼ | F: Mətbəx satışı, ₼ | G: Faktiki food cost | H: Nəzəri food cost | I: Fərq, bənd | J: Fərq, ₼ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 800 | 6 100 | 2 600 | 6 300 | 19 500 | 32,3% | 29,8% | 2,5 | 489 |
| 2 | |||||||||
| 3 | |||||||||
| 4 |
Düsturlar: E = =B2+C2-D2, G = =E2/F2, I = =(G2-H2)*100, J = =E2-H2*F2. Növbəti həftənin əvvələ qalığı əvvəlki həftənin sonuna qalığıdır: B3 = =D2.
Nümunədə mətbəx kartlara görə 5 811 ₼-lıq xammal işlətməli idi, əslində isə 6 300 ₼ işlədib. 489 ₼ fərq bir həftədə, ayda təxminən 2 000 ₼ edir. Fərq 1 bənddən böyükdürsə, səbəbi axtarın: porsiya, yazılmamış silinmə, kartda unudulmuş itki və ya oğurluq. Silinmələri düzgün yazmaq barədə: məhsul silinməsi və silinmə aktı. Qalığı düzgün saymaq barədə: restoranda inventarizasiya.
DISHMENT
Bunu öz restoranınızda görmək istəyirsiniz?
Dishment-i 30 dəqiqədə sizin menyunuzla göstərək.
Pulsuz demoGoogle Sheets-də necə işlətmək
Eyni düsturlar Google Sheets-də də işləyir, XLOOKUP da daxil olmaqla. Üstünlükləri: faylı menecer və şef eyni anda açır, versiya tarixçəsi saxlanır, telefondan baxmaq olur. Bir qayda: Məhsullar vərəqini yalnız bir nəfər redaktə etsin, digərlərinə «baxış» icazəsi verin. Yoxsa kimsə qiyməti təsadüfən silir və bütün kartlar sıfır göstərir.
Tipik səhvlər
- Dəyəri nettodan hesablamaq. Kart ucuz görünür, anbarda isə kəsir yaranır.
- Qiyməti yeniləməmək. Tədarükçü ət qiymətini qaldırıb, Məhsullar vərəqi isə köhnə qiyməti göstərir.
- Verilişi unutmaq. Lavaş, limon, sous, qatıq da porsiyanın maya dəyəridir.
- Faizə baxıb marjanı unutmaq. Aşağı faizli ucuz yemək yüksək faizli bahalı yeməkdən az pul gətirə bilər.
- Faktiki food cost-u ölçməmək. Kartlar yalnız «necə olmalıdır» deyir. Həftə vərəqi olmadan itkiləri görmürsünüz.
Excel-in hədləri: nə vaxt proqrama keçmək
Food cost kalkulyatoru Excel-də 20–30 yeməyə qədər rahat işləyir. Sonra bir neçə problem başlayır: qiymətləri hər qaimədən əl ilə köçürmək, satış sayını hər həftə kassa hesabatından yazmaq, yarımfabrikatları kartdan karta bağlamaq. Excel həm də satışla xammalı silmir: anbar qalığını yenə əl ilə sayırsınız.
Dishment-in Anbar və texniki kartlar modulunda bu iş özü gedir. Kart brutto, itki faizi və netto ilə yazılır, satılan hər yemək xammalı avtomatik silir, maya dəyəri və marja isə orta alış qiyməti ilə hesablanır. Kartı olmayan yeməklər ayrıca siyahıda görünür. İnventarizasiya uçotdakı qalığı faktiki qalıqla yan-yana qoyur və fərqin manatla dəyərini göstərir: Həftə vərəqinin işini proqram görür. Texniki kartın necə yazıldığını ayrıca göstərmişik: texniki kart nümunəsi. Mənfəətin bütöv hesabı üçün: restoranın rentabelliyi.
Cədvəli doldurmusunuzsa, zəhməti itirmirsiniz: Dishment-də xammal siyahısı, texniki kartlar və başlanğıc qalıqlar Back Office-də «Excel-dən idxal» ilə eyni fayldan yüklənir. Sütunları proqram özü tanıyır, səhvli sətirlər isə yükləmədən əvvəl göstərilir.
Tez-tez verilən suallar
Food cost kalkulyatoru nədir?
Yeməyin tərkibinə və məhsulların qiymətinə görə bir porsiyanın maya dəyərini və food cost faizini hesablayan cədvəl və ya proqramdır. Yaxşı kalkulyator həm də tövsiyə olunan satış qiymətini və həftəlik faktiki food cost-u göstərir.
Excel şablonunu necə əldə edə bilərəm?
Bu yazıdakı dörd cədvəli Excel-ə və ya Google Sheets-ə köçürün, sütun hərflərini saxlayın və düsturları uyğun xanalara yazın. Nümunə rəqəmləri öz qiymətlərinizlə əvəz edin.
Food cost faizi neçə olmalıdır?
Formatdan asılıdır: fast food və kafe üçün tez-tez 25–35%, içkilər üçün daha aşağı. Bu, qanun deyil, ölçüdür: öz rəqəmlərinizi bir neçə həftə izləyin və hədəfi özünüz qoyun.
Food cost ƏDV-li, yoxsa ƏDV-siz qiymətlə hesablanır?
ƏDV ödəyicisisinizsə, ƏDV-siz qiymətlə. Əks halda faiz real olduğundan aşağı görünür. Şablondakı B4 xanası bunu avtomatik nəzərə alır.
Excel nə vaxt kifayət etmir?
Menyu 30 yeməkdən çox olanda, yarımfabrikatlar çoxalanda və satışla anbar qalığını avtomatik görmək istəyəndə. Bu mərhələdə anbar və texniki kartları olan restoran proqramı vaxt və pula qənaət edir.
DISHMENT
30 gün pulsuz sınayın
Kabineti açırıq, menyunu birlikdə köçürürük. Kart tələb olunmur.
30 gün pulsuz